Čitaj mi!

Plemstvo duha – Josif Pančić

Josif Pančić je rođen 5. aprila 1814. godine u katoličkoj porodici u selu Ugrini u nekadašnjem Austrijskom carstvu, a današnjoj Hrvatskoj. Bio je najveći srpski botaničar, lekar i prvi predsednik Srpske kraljevske akademije. Pančić je bio jedan u nizu renesansnih umova Srbije koji je u periodu izgradnje njene državnosti u 19. veku svojim naučnim delom i društvenim angažmanom stvarao temelje moderne Srbije.

Iako iz siromašne porodice, zahvaljujući materijalnoj podršci strica Grugura, uspeo je da završi visoke škole u tadašnjem Austrijskom carstvu, diplomirao je na Filozofskom fakultetu u Zagrebu, a doktor medicine postao je 1843. godine odbranivši tezu na latinskom jeziku Taxilogia botanica na Medicinskom fakultetu u Pešti. Godine 1846. po nagovoru Vuka Karadžića, koga je upoznao tokom boravka u Beču, dolazi u Srbiju da radi kao lekar.

Državno nameštenje lekara dobija tek pošto je uspešno suzbio epidemiju trbušnog tifusa u okolini Jagodine i time otklonio sumnje u to šta jedan mladi perspektivni lekar koji govori više stranih jezika traži u tada nerazvijenoj Srbiji. Godine 1849. prelazi u pravoslavnu veru i ženi se suprugom Ljudmilom u Ćupriji. Godine 1854, posle osam godina čekanja, konačno dobija državljanstvo Srbije i postaje redovni profesor Liceja, kasnije Velike škole, odnosno Univerziteta u Beogradu, gde će do kraja života iškolovati 34 generacije studenata i biti biran za Rektora šest puta. Na Liceju udara temelje prirodnih nauka u Srbiji, piše prve udžbenike u tada jedinstvenom polju nauke jestastvenici, koje obuhvata zoologiju, botaniku i minerologiju i geologiju. Pored prvih udžbenika prirodnih nauka u Srbiji, Pančić je autor mnogobrojnih naučnih monografija, njegovo naučno delo obuhvata oko 4.500 strana, a Univerzitetska biblioteka "Svetozar Marković" u procesu je njegove digitalizacije, Josif Pančić u fondu Univerzitetske biblioteke.

Pančić neumorno obilazi Srbiju, uvodi praksu studentskih ekskurzija na kojima se uči kroz praksu posmatranja prirode, o čemu možemo čitati u Prosvetnom glasniku iz 1908. godine, opisuje biljni i životinjski svet i geografiju Srbije. Pored Pančićeve omorike otkrio je još 102 nove biljne vrste, a opisao je ukupno oko 2.500 biljnih vrsta tadašnje Srbije. Otkrio je i dve nove vrste skakavaca, a geografija planine Kopaonik izučena je zahvaljujući njemu. 

Renesansni duh Josifa Pančića ogleda se u širokom polju interesovanja i brojnim aktivnostima kojima je dao značajan doprinos razvoju Srbije. Osnivač je Botaničke bašte u Beogradu, gde se i danas čuva njegov dragoceni herbarijum, a značajni doprinos koji je dao jačanju lekarske profesije u Srbiji najbolje je sažeo dr Vladan Đorđević u posmrtnoj besedi.

Josif Pančić je umro 1888. godine u Beogradu, a njegovi posmrtni ostaci preneti su na Kopaonik 1951. godine, gde se i danas nalaze u Mauzoleju na Pančićevom vrhu. Nažalost, Mauzolej na Pančićevom vrhu nije danas dostupan široj javnosti pošto se nalazi u sklopu vojne baze. Spomenik Josifu Pančiću krasi akademski park u centru Beograda.

Kada je 1886. godine osnovana Srpska kraljevska akademija, Josif Pančić je postavljen za njenog prvog predsednika. On je ovo značajno priznanje zaslužio ne samo svojim izuzetnim naučnim doprinosom već i opštim pristupom obrazovanju i društvenim angažmanom, a koliko je bio omiljen najbolje ilustruju reči Čedomilja Mijatovića na prvom svečanom skupu Akademije kojima opisuje Pančića, koji zbog bolesti nije prisustovovao: "... od sviju uvaženi i poštovani i opšte ljubljeni predsednik."

Josif Pančić je bio posvećen otkrivanju naučnih istina kao pionir izučavanja mnogih naučnih disciplina u Srbiji, a društvenom i patriotskom radu na mnogim visokim javnim funkcijama kao što su potpredsednik Skupštine i član Državnog saveta, ali i kao lekar učesnik srpsko-bugarskog rata. Pančić je dao nemerljiv doprinos nastanku moderne Srbije utičući na stasavanje generacija svojih studenata i oblikujuću elite tadašnje Srbije u patriotskom duhu i u skladu sa preovlađujućim evropskim sistemom vrednosti tog perioda.

broj komentara 2 pošalji komentar
(subota, 04. apr 2015, 11:20) - anonymous [neregistrovani]

Slava Josifu Pancicu,

Po tom velikom i zasluznom srpskom naucniku trebalo bi da dobije ime i neka bolnica u Srbiji.Bio je lekar i dao velike doprinose i u ratu i miru.Hvala mu.

(subota, 04. apr 2015, 00:23) - anonymous [neregistrovani]

Dokaz

Josif Pancic, jedan od istaknutih Srba katolika, pored Ive Andrica jedan od najvecih! To su bili katolici koji su se ponosili sto su Srbi.