Čitaj mi!

Srpski srednjovekovni spomenici dragulji Uneskove baštine

Vladari iz dinastije Nemanjića, čiji je rodonačelnik veliki župan Stefan Nemanja, za dva veka stolovanja Srbijom, ostavili su više od 200 zadužbina. Istoričari umetnosti, arhitekte i slikari ističu da, sve što je sačuvano u Studenici, potvrđuje da je srpska sredina još od vremena Stefana Nemanje bila otvorena prema najznačajnijim umetničkim tokovima tadašnje Evrope.

U manastirskom kompleksu podno Radočele Bogorodičina crkva zidana je u srpsko-vizantijskom stilu i ukrašena izuzetno vrednim freskama. Za taj spomenik srpske prošlosti, koji je 1986. upisan u Uneskov registar svetske baštine, s pravom se kaže da je naš prozor u svet.

„Živopis Kraljeve crkve je veoma vredan. Sama činjenica da je skoro 200 godina pre Mikelanđelove Sikstinske kapele oslikana već govori o tome koliko je bio dragocen taj živopis u to vreme“, kaže teolog dr Tihon Rakićević.

Vanvremensku lepotu slikarstva u Nemanjićkim zadužbinama odlikuju scene Velikih praznika posvećenih Hristu i Bogorodici.

„Pričamo im opšte o Svetom Savi i Svetom Simeonu. Otim stubovima i temeljima naše duhovnosti, naše narodne crkvenosti i državnosti, kulture, pismenosti“, navodi monah Siluan, sabrat Manastira Studenice.

U Rugovskoj klisuri drevna metohijska lavra Pećka patrijaršija zadivljuje arhitektonskim sklopom hramova u kojima je i oslikan ceo kalendar u godini.

Ktitorski natpis Visokih Dečana – monumentalne zadužbine iz vremena procvata srednjovekovne srpske države potvrđuje čije je nasleđe. O svojevrsnom pravoslavnom trajanju svedoči i Milutinova Gračanica, arhitektonska lepotica koja je pretrajala sedamsto leta.

„Svi oniimaju takva ostvarenja istovremena da bi mogli i sada da kažemo da su ovo najveći dragulji toga doba – srednjeg veka i zato su proglašeni za svetsku kulturnu baštinu“, ističe njegovo preosveštenstvo Teodosije, vladika raško-prizrenski.

U registru svetske kulturne baštine Uneska upisano je osam kraljevskih zadužbina koje su nezamenljivo svedočanstvo mnogovekovnog opstajanja naroda kome su ih Nemanjićki vladari zaveštali.