Antologija srpske muzike

Težište obimnog opusa Milana Ristića nalazi se na polju simfonijske muzike: devet simfonija i značajan broj orkestarskih ostvarenja svrstavaju ga među najveće srpske simfoničare, a pored toga u istoriji muzike je ostavio i dragocen doprinos pišući koncerte, kamerna, vokalna i klavirska dela. U emisiji ćete čuti Drugu i Četvrtu simfoniju, kao i Simfonijske varijacije, a ovi arhivski snimci potiču iz 1962, 1966. i 1976. godine.

Milan Ristić je pripadao čuvenoj Praškog grupi kompozitora koja je u muzički život Srbije ušla početkom tridesetih godina prošlog veka. Uz Logara, Čolića, Ljubicu Marić, Vučkovića i Rajičića, imao je važnu ulogu u oblikovanju i razvoju muzičkog života nakon Drugog svetskog rata, a njemu pripada i istaknuto mesto budući da se tokom školovanja u Parizu i pre odlaska u Prag, upoznao sa stremljenjima evropske savremene muzike. Upravo je u tom periodu, po povratku iz Pariza, studije nastavio u Muzičkoj školi u Beogradu kod Miloja Milojevića i Josipa Slavenskog, a diplomu iz kompozicije stekao je na Državnom Konzervatorijumu u Pragu. Po okončanju rata, od 1945. godine radio je kao zamenik glavnog urednika muzičkog sektora Radio Beograda, a 1963. postaje muzički savetnik direkcije Radio-televizije Beograd. Godine 1961. izabran je za dopisnog člana Srpske akademije nauka i umetnosti, dok je u periodu od 1960. do 1962. godine bio i predsednik Udruženja kompozitora Srbije.

Na početku emisije slušaćete Drugu simfoniju iz 1951. godine, jedno od reprezentativnih primera Ristićevog neoklasičnog stila. Vlastimir Peričić ukazuje kako sažetost i preglednost forme, ekonomičnost sredstava, jasnoća melodijskih linija i harmonskih rešenja – svrstavaju ovo delo među istaknuta ostvarenja srpske muzike posle Drugog svetskog rata. Druga simfonija je premijerno izvedena 5. novembra 1951. godine.

Nakon toga sledi Ristićeva Četvrta simfonija koju je posvetio Milanu Horvatu, svom prijatelju i umetniku koji se šest decenija nalazio na čelu Zagrebačke filharmonije. Delo je premijerno izvedeno na Festivalu jugoslovenske muzike na radiju 7. novembra 1966. godine kada je Beogradskom filharmonijom dirigovao Živojin Zdravković, a ono je tom prilikom i nagrađeno. Peričić posebno ističe kako se Četvrta simfonija razlikuje od ostalih u Ristićevom opusu po neobičnom rasposredu stavova. Naime, u ovom ostvarenju nedostaje uobičajeni sonatni oblik, laganom stavu je poverena uloga finala, dok osnovnu ćeliju dela predstavlja veliki molski nonakord koji se pojavljuje u harmonskim sklopovima i motivskim strukturama simfonije.

Emisiju će zaokružiti Simfonijske varijacije. Reč je o Ristićevom ostvarenju iz zrele stvaralačke faze koje odlikuje pun orkestarski zvuk obojen harmonskim izrazom tadašnje savremene muzike, a koje je premijerno izvedeno u Zagrebu 1957. godine.

Urednica Irina Maksimović Šašić