Vremenska kapsula: Rudnik – Prva arheološka istraživanja u Srbiji

Janko Šafarik, naučnik, lekar, muzeolog, bibliotekar i tadašnji čuvar, odnosno upravnik Narodnog muzeja u Beogradu, 1865. godine došao je na Rudnik. Po nalogu Ministarstva prosvete i crkvenih dela Kneževine Srbije zaputio se do Starog Rudničišta, do mesta na kome je otkrivena rimska ploča sa natpisom o obnovi hrama Majke Zemlje.

U bašti Vučete Čivovića, sa još jedanaest radnika, obavio je prva istraživanja tragajući za ostacima antičkog hrama. Šafarik je na padinama Velikog Šturca pronašao i tragove starog rudarstva, otkrio je temelje rimskih kuća, kao i nadgrobni spomenik koji je prvobitno bio uzidan u srednjovekovnu crkvu, pa potom i u kuću Čivovića. Međutim, posle Šafarikovih istraživanja u 19. veku, više od šest decenija, nije bilo arheoloških istraživanja na Rudniku sve do 1930. godine.

Planina Rudnik ima najduži kontinuitet u rudarenju. Od najranijih praistorijskih vremena sve do dana današnjeg, na ovoj planini se rudari bez prestanka. To potvrđuju rezultati arheoloških istraživanja kako praistorijskih i antičkih tako i srednjovekovnih tragova rudarstva i metalurgije. Od rude se najviše eksploatisalo srebro, olovo i bakar. Rudnik je inače, bio jedan od glavnih rudarskih, ekonomskih i trgovačkih centara srednjovekovne Srbije.

Emisija Rudnik – Prva arheološka istraživanja u Srbiji, hronološki predstavlja veoma značajne lokalitete, objekte i predmete od vremena praistorije, preko antike i srednjeg veka, koje su arheolozi otkrivali, sa manjim ili većim prekidima, od sredine 19. veka, pa sve do naših dana. Zadatak emisije je da kroz rezultate arheoloških istraživanja osvetlimo prošlost Rudnika i pokažemo kako se na tom prostoru živelo u različitim vremenima..

O rezultatima arheoloških istraživanja u emisiji govore doc. dr Dejan Radičević, profesor na Filozofskom fakultetu u Beogradu, dr Dragana Antonović, naučni savetnik Arheološkog instituta u Beogradu i Ana Cicović, muzejski savetnik Muzeja Rudničko-takovskog kraja u Gornjem Milanovcu.

Emisija je snimana na planini Rudnik i u Muzeju Rudničko-takovskog kraja u Gornjem Milanovcu u kojem je tokom leta 2025. bila priređena izložba posvećena jubileju, stošezdestogodišnjici prvih arheoloških istraživanja na Rudniku.

U emisiji su korišćene fotografije i video materijali Muzeja Rudničko-takovskog kraja iz Gornjeg Milanovca, Narodnog muzeja Srbije, Filozofskog fakulteta, Arheološkog instituta iz Beograda, kao i muzeja iz Kragujevca, Čačka i Aranđelovca. U emisiji su korišćene ilustracije umetnika Đorđa Grbovića, dr Vladana Zdravkovića i slikara Blagoja Dimića. U ulozi arheologa: Miloš Milovanović.

Autor i urednik emisije: Svetlana Ilić

Izvršni producent: Milorad Konrad

Glavni organizator: Miloš Milovanović

Grafički dizajner: Dragan Bulović

Muzički urednik: Ana Kulić

Kostimograf: Suzana Gligorijević

Rasvetljivač: Žikica Nikolić

Snimatelj zvuka: Damjan Popadić

Dizajner zvuka: Srđan Filipović

Asistent snimatelja: Saša Todorović

Direktor fotografije: Hadži Vladan Mijailović

Kolor korekcija: Draško Pejanović

Montažer: Aleksandra Virijević Pavlek