U ogledalu prošlosti

Drama Naš razred je inspirisana stvarnim događajem, pogromom Jevreja u gradiću Jedvabne u Poljskoj 10. jula 1941. godine. Zločin istrebljenja su počinili Poljaci, ali su za to optužili Nemce, jer je grad u to vreme bio pod njihovom kontrolom. Istragu o zločinu su vodile poljske vlasti 1949. godine. Osuđeno je jedanaest poljskih počinilaca. Istragu su sprovele i nemačke vlasti u razdoblju od 1960. do 1975. godine, ali o zločinu počinje više da se govori tek 2000, kada se pojavila knjiga Komšije američko-poljskog istoričara Jana Tomaša Grosa. Tekst Tadeuša Slobođaneka iz 2008. godine je dramska fikcija i prati sudbine desetoro Poljaka i Jevreja, koji su navodno išli u isti razred. Radnja se proteže od tridesetih godina 20. do prvih godina 21. veka. Predstavu Narodnog pozorišta odlikuje rediteljska preciznost i izuzetan, ekspresivan i emotivno prenapregnut nastup mladog glumačkog ansambla. O ljubavi i mržnji, zločinu i odgovornosti, o prošlosti u kontekstu sadašnjosti, govore rediteljka Tanja Mandić Rigonat i glumci Jelena Blagojević i Nedim Nezirović.

Kroz tri generacije porodice Medaković, Slobodan Selenić u romanu Očevi i oci pripoveda o razvoju i urušavanju srpske građanske porodice, a kroz sagledavanje braka Srbina i Engleskinje o sukobu anglosaksonskog i balkanskog kulturnog, nacionalnog, etničkog i verskog nasleđa. Sa vremenske distance od dvadesetak godina, jedan od glavnih likova, Stevan Medaković, sagledava razdoblje između 1925. i 1945. godine, od studija na Bristolskom univerzitetu, ženidbe sa Elizabetom, povratka u Beograd sa suprugom, do kraja Drugog svetskog rata i pogibije sina Mihajla. U stilizovanoj formi, koja dekonstruiše realistički prozni diskurs, kombinujući pripovedni i dramski izraz, predstava reditelja Veljka Mićunovića tematizuje i problematizuje etničke i kulturološke identitete, njihovu trošnost i nepostojanost, multikulturalnost, epsko i nacionalno nasleđe, razumevanje za Drugost i različitost, ideološku, mentalitetsku i svaku drugu suprostavljenost i isključivost, a sve to u određenom društvenom i političkom kontekstu. O ovim temama govore glumci Vanja Ejdus i Aleksandar Vučković.

Posle svih iskustava teško je reći da li je istorija uistinu učiteljica života i da li smo, i šta, naučili iz svih tih lekcija. Ali, tragom predstava o kojima smo razgovarali kao da nema velike sumnje da se sadašnjost itekako ogleda u prošlosti i događajima za koje smo verovali da su daleko iza nas.

Autor i urednik serijala je Slobodan Savić.