Beogradsko blago: Legat Crnjanski

Prema izričitoj piščevoj želji, izraženoj u testamentu njegove supruge Vide, legat Miloša Crnjanskog stiže u nacionalnu biblioteku 1979. godine. Jedini put  je u celini predstavljen javnosti na izložbi organizovanoj povodom stogodišnjice piščevog rođenja,1993. godine.

 Stručnjaci ističu da su u ovoj kolekciji možda najimpresivniji dokumenti tri originalna ugovora koje je pisac sklopio sa izdavačem Gecom Konom u Beogradu u veoma kratkom periodu, nešto dužem od godinu dana, između dva svoja službovanja u Berlinu: to su ugovori o izdavanju Seoba, knjige Ljubav u Toskani i  Knjige o Nemačkoj, 1929. i 1930. Radi se o tri remek-dela koja su pomerila žanrovske granice u srpskoj književnosti, a objavljena su gotovo istovremeno. Uz ugovore se čuvaju i primerci ovih dela, prva izdanja iz lične biblioteke Miloša Crnjanskog.

 Među brojnim predmetima zanimljivi su i retki snimci Vide i Miloša na letovanju na Bledskom jezeru, ili na skijanju u Abrucima, tokom službovanja u Rimu tridesetih godina prošlog veka. Većinu ovih fotografija načinio je sam Crnjanski, koji je voleo da fotografiše, o čemu svedoči  i njegov lični foto-aparat marke Ikonta, takođe deo legata. Ovim aparatom je snimio sve svoje fotografije, a uz njega se čuvaju i negativi i kontakt kopije snimaka na kojima se prepoznaju motivi iz njegovih dela, putopisa i romana, kao što je fotografija kule u Danskoj, skijašice u Španiji, svetionik na Spicbergenu ili snežni predeli kojih se seća u knjizi Kod Hiperborejaca.

 U posebnoj spomen-sobi, u galeriji Narodne biblioteke Srbije, pažnju privlači radni sto sa pisaćom mašinom marke Adler koju je Crnjanski nosio svuda sa sobom. Na njemu su se nalazili i odabrani ukrasni predmeti, pre svih, notes koji mu je kao spomenar napravila majka Marija 1893. godine. Na koricama su izvezeni inicijali MC, a sa unutrašnje strane zalepljen je pramen kose malog Miloša i ispisana majčina posveta.

 Ne samo beogradsko blago, legat Miloša Crnjanskog važan je deo i nacionalne i evropske kulturne baštine.

 Urednik i autor emisije je Nevena Milić.