Kulturna baština Srbije: Zaštita Radanskog područja

Ovo područje deli pet ekonomski najsiromašnijih opština u Srbiji.

Nauka je pouzdano utvrdila da je Radan sa okolnim planinama najstarije vulkansko područje na Balkanu, čija aktivnost se smešta u period od pre 35 miliona godina. Kao posledica tih  aktivnosti, danas je celo područje bogato prirodnim fenomenima. Tu je već dobro poznat geološki fenomen Đavolja varoš, fenomen bazaltnih stubova, gajtanska kaldera i drugi. Sa svojim mineralnim i banjskim vodama i jedinstvenim hidrološkim fenomenima i lepotama, radansko područje spada u sam vrh na lestvici prirodnih vrednosti. Kada je reč o bogatstvu biljnim i životinjskim vrstama, planina Radan je rangirana odmah iza Stare planine, koja je površinom znatno veća, te Radanu i tu može pripasti prvo mesto ukoliko bi se broj biljnih vrsta računao prema veličini područja.

Kulturno-istorijsko nasleđe je na radanskom području značajno ne samo u okvirima naše zemlje nego i u svetu. Dovoljno je pomenuti neolitsko naselje Pločnik, Caričin grad iz 6. veka, akvadukt koji ga je snabdevao vodom, mnoštvo ranovizantijskih bazilika i svakako prve dve zadužbine Stefana Nemanje, rodonačelnika dinastije Nemanjića i utemeljivača srpske srednjovekovne države: Svetu Bogorodicu i Svetog Nikolu, pa zaključiti da je radansko područje kroz celu svoju istoriju imalo poseban ekonomski, kulturni i politički značaj. Sve to bilo je razlog da Ministarstvo poljoprivrede i životne sredine u saradnji sa Zavodom za zaštitu prirode pripremi studiju i dokument o proglašenju radanskog područja za spomenik prirode. Posebno je u skladu sa preporukama Uneska, a na temeljima stvarnih vrednosti, predviđeno i osnivanje geoparka radanskog područja.

Autor serije: Milica Bajić Đogo

Snimatelj: Dragan Živić

Montaža: Vlada Radovanović

Režija: Lela Janić i Milica Bajić Đogo