Kultura Srba u Hrvatskoj: Banija

Selo Komogovina leži na putu iz Petrinje u Kostajnicu. Ovaj je kraj kralj Matija podario 1482. srpskom despotu Vuku Grgureviću Brankoviću, zvanom Zmaj Ognjeni Vuk. Pošto su brda oko sela bila bogata vinogradima, pravilo se vino. Kako nisu mogli to svoje vino da potroše sami, seljani u centar sela postaviše velike bačve i burad i na njima napisaše: ko mnogo vina ili ko može vina i tako po predanju nasta ime selu: Komogovina, zapisao je književnik Miloš Kordić, poreklom iz ovog mesta i jedan od sagovornika ove emisije.

O prošlosti Petrinje, nekada gradu učitelja, govorio nam je istoričar umetnosti Marko Miljanović i petrinjski paroh Saša Umićević. Na groblju u Petrinji većina nadgobnih spomenika ispisana je ćiriličnim slovima. Razgovarali smo i s književnikom Mirkom Demićim i s parohom kostajničkim Slavišom Simakovićem.

U važnoj knjizi Leksikon Srba Banije, autora Branka Krnjajića, čitamo biografije više od 1.000 poznatih Banijaca, među kojima su i braća Svetozar, Milan, Valerijan i Adam Pribićević. Istoričar i stručni saradnik Čedomir Višnjić, između ostalog, govorio nam je o tradicionalnom narodnom graditeljstvu Banije i nastojanju da se ono očuva i danas.

Iz Majskih poljana je čuveni vajar Simeon Roksandić, matematičar Đuro Kurepa, Branislav Micić, glumac, slikar i pesnik, poznatiji kao Branko Ve Poljanski, pokretač Zenita. Bili smo i u Dvoru na reci Uni, varoši koja se nekada zvala Podovi i gde se nalazi dvorac Dom Petra Mrkonjića, potonjeg Karađorđevića, koji je iz ovog mesta predvodio ustaničke akcije u Bosni i Hercegovini.

Direktor fotografije Milan Stanić, producent Biljana Dautović, organizator Milka Jovanović, montažer Bojan Filipović, dizajn zvuka Nebojša Dragićević, snimatelj zvuka Zoran Kiza Karajilovć, rediteljka Milica Mikić Soldatović, urednica i scenaristkinja Nataša Drakulić.

Proizvodnja: Redakcija kulturnog programa