Muzika viva – 69. Međunarodni Rostrum kompozitora

Na početku emisije čućete delo Taos meksičkog autora Aksela Retifa. Rođen 1992. godine, Retif je osnovne studije završio u rodnoj zemlji, da bi potom diplomirao na Koledžu za muziku u zapadnom Londonu. Trenutno se nalazi na master studijama na Univerzitetu Novog Meksika u Albukerkiju. Dela ovog autora prepoznatljiva su po dinamici, energičnosti i nekad sirovom zvuku, a kompozicije najčešće zasniva na ispitivanju jedne ideje i njene razrade. U kompoziciji Taos u fokusu je kontrabas, odnosno tehnički elementi ovog istrumenta i ispitivanje njegovih krajnjih granica. Teksture i različita zvučanja koja je moguće na njemu proizvesti, alikvotni tonovi, skordature, neobični pokreti gudalom smenjuju se u ovoj virtuoznoj partituri za četiri kontrabasa, napisanoj i posvećenoj čuvenom izvođaču Stefanu Skodanibiju.

U nastavku slede ostvarenja kompozitora koji su predstavljali selekciju Kine / Hongkonga, i to u selekciji autora do 30 godina. Prvo čete čuti gudački kvartet In Ekstremis Metjua Lema. Lem je poslednjih godina ostvario velike uspehe u Hongkongu, pobedama na takmičenjima Tulboks 2019, na kojem se predstavio delom za udaraljke, i takmičenju Hromatska harmonika 2021. godine. Studije je završio na Kineskom univerzitetu u Hongkongu, a trenutno je na master studijama u Ohaju. Kompozicija In Ekstremis zamišljena je kao zvučni prikaz osobe koja se nalazi u beznadežnoj situaciji. Čitava kompozicija izgrađena je na jednom kratkom motivu koji Lem potom okružuje drugačijim tonskim bojama i atmosferom. Kako situacija postaje sve beznadežnija, ton kompozicije postaje sve mračniji, da bi potom usledio kraći predah, kao tračak lažne nade, pre nego što se spirala propasti ubrza i dovede do smrti protagoniste.

Trenutno na master studijama muzičke tehnologije i digitalnih medija na Univerzitetu u Torontu, Rita Jung je već stekla diplomu mastera u oblasti kompozicije na Univerzitetu Teksasa u Ostinu. U njenom opisu nalaze se i elektronska i akustična dela koja je predstavljala u Aziji, Evropi i Sjedinjenim Američkim Državama. Kompozicija sa kojom se predstavila u Hagu nosi naziv Unutrašnji dijalog, a u njoj Jungova dočarava proces koji se odvija u našim mislima, a sugeriše da svako od nas ima više ličnosti, koje se ispoljavaju u različitim trenucima i situacijama. Glavnog junaka ovde dočarava zvuk fagota, dok živu elektroniku kompozitorka koristi kako bi dodatno razradila karakteristike drugih ličnosti koje se tokom kompozicije pojavljuju.

U emisiji ćete čuti još i orkestarsku kompoziciju Duermevela bugarskog autora Petera Kerkelova, koji se takmičio u opštoj kategoriji na Međunarodnom rostrumu kompozitora u Hagu. Kerkelov se već sa uspehom predstavljao na ovom najznačajnijem radijskom takmičenju u oblasti savremene muzike, kada je pre deset godina u Stokholmu osvojio prvo mesto u kategoriji autora do 30 godina, a potom bio i preporučen u opštoj kategoriji u Vroclavu 2016. U međuvremenu, završio je master studije na Kraljevskom konzervatorijumu u Hagu u klasi Martejna Pedinga i Gusa Jansena, kao i na Akademiji za muziku i lepe umetnosti u Plovdivu. Danas je zaposlen kao istraživač na odseku za Etnomuzikologiju na Institutu za umetnost Bugarske akademije nauka i umetnosti.

Kompozicija Duermevela predstavlja termin na španskom jeziku, koji opisuje stanje u kojem imate osećaj da ste budni, iako spavate. Kako Kerkelov primećuje, Džejms Džojs je verovao da tokom sna čovek mora nastojati da se iskupi i to putem traganja koje ga vodi izvan sebe samog, u svet bez jasnih definicija. Ova potraga nalikuje snu iz kog se iznova budimo, u kojem se obilici i pojave iz prošlosti i sadašnjosti pojavljuju i nestaju, plešu, pevaju, plaču, dok se njihovi obrisi gube u prigušenom osvetljenju.

Urednica emisije: Ivana Neimarević