Vokalni sat

Vagnerov vokalni ciklus nastao je na stihove nemačke pesnikinje Matilde Vezendonk, supruge jednog od njegovih mecena, koja ga je bila inspiracija za nastanak Tristana i Izolde. Prva verzija ove kompozicije objavljena je 1862. godine i nosila je naziv Pet pesama za ženski glas. Tom prilikom nije bilo navedeno ime autora tekstova, već je ono javno otkriveno tek nakon Matildine smrti 1902. godine. Vagner je prvobitno napisao pesme samo za ženski glas i klavir, ali je kasnije objavio i verziju pesme Snovi za kamerni orkestar. Orkestraciju svih pet pesama za veliki orkestar završio je Feliks Motl, dirigent koji je sarađivao sa Vagnerom, u avgustu 1893. godine.

Vagner je dve pesme nazvao „studijama” za Tristana i Izoldu, koristeći prvi put određene muzičke ideje koje su kasnije razvijene u operi. U pesmi Snovi se mogu čuti koreni ljubavnog dueta iz drugog čina, dok melodiju pesme U stakleniku kasnije koristi kao uvodnu melodiju u trećem činu ove opere.

Krajem 1946. godine Rihard Štraus je pročitao Ajhendorfovu pesmu U suton, u kojoj ostareli par gleda zalazak sunca i pita se: „Da li je to možda smrt”. Reči su se u potpunosti poklapale sa osećanjima kompozitora, koji je u trenutku pisanja ovih dela imao 84 godine, te su postale inspiracija za početak ciklusa od pet pesama koji nikada nije završio. No, dovršene su četiri pesme koje je nakon Štrausove smrti autorov izdavač Ernest Rot nazvao Četiri poslednje pesme.

Autorka emisije Tamara Simović