Tajne beogradskih zdanja i palata u delima Milana Prosena
Istoričar umetnosti Milan Prosen nedavno je dobio nagradu Aleksandar Deroko za dva značajna monografska dela „Ar Deko u srpskoj arhitekturi" i iscrpnu studiju o Palati Srpske akademije nauka i umetnosti pripremljenu povodom obeležavanja 100 godina postojanja zgrade Akademije.
Prosenova knjiga, koju je SANU objavila 2024. godine, pored teksta donosi i brojne fotografije, dokumente i arhitektonske nacrte zgrade Akademije. Zdanje SANU podignuto je po zamisli arhitekata i članova Srpske kraljevske akademije Andre Stevanovića i Dragutina Đorđevića.
„Malo ljudi zna da je prostor nekada bio zapravo prazan plac koji je knez Mihajlo dodelio za prosvetu i nauku, iza koga se nalazila Luteranska crkva i džamija. A prostor je onda u potpunosti preuredila Palata Srpske akademije nauka koja je podignuta u periodu 1914. i 1924. godine. Palata je podignuta u stilu moderne teksture francuskog bozara, secesije i akademizma i predstavlja jednu od najvećih i najraskošnijih palata u Beogradu", izjavio je dr Prosen.
Do Drugog svetskog rata bila je i stambeno poslovna zgrada u kojoj su se nalazili stanovi za izdavanje, pasaž sa tržnim centrom, kafana Akademija, Beraza i druge institucije.
Posle Drugog svetskog rata zgrada je preuređena u sedište SANU prema projektu arhitekte Grigorija Samojlova.
„Njeni enterijer nakon što je preuređen 1952. godine dobio je prostore koji su udešani u stilu narodne umetnosti, takođe izuzetne vitraže, veliki broj skulpture i slika koje su radili naši najznačajniji umetnici", dodaje dr Prosen.
U svom delu Ar Deko u srpskoj arhitekturi koje je radio gotovo dvadeset godina, kroz fotografije, autor je prikazao brojne građevine izgradjene u ovom stilu. Zgrada Radio Beograda je jedna od njih.
„Radio Beograd je jedna od mnogih zgrada u stilu ar deko, koji je bio dominantan 20. i 30. godina u našoj arhitekturi i ta monografija koju sam napisao je prva monografija koja se ovim stilom zapravo bavi. Ilustrovana su preko 500 ilustracija, tako da će vam omogućiti čitaocima da se upoznaju sa ovim stilom", objašnjava sagovornik RTS-a.
Najavljujući skori izlazak obimne monografije o čuvenom arhitekti Grigoriju Samojlovu, naš sagovornik s osmehom ističe da je istoričar umetnosti istovremeno i istraživač, onaj koji „kopa po prašini i traži odsjaj blaga, koje, kad pronađe, osim što zavoli, želi da pokaže svima".
