Čitaj mi!

Adligat: Pisma Save Šumanovića i dopisnice iz lične arhive Uroša Predića na stalnoj postavci

Originalni rukopisi – pisma slikara Save Šumanovića i dopisnice iz lične arhive Uroša Predića ispisane rukama Laze Kostića, Paje Jovanovića, Stevana Mokranjca, Bogdana Dunđerskog, Bete Vukanović, samog Predića i mnogih drugih velikana, izloženi su na stalnoj postavci Doma legata Udruženju za kulturu, umetnost i međunarodnu saradnju Adligat povodom Dana državnosti Srbije.

„Poslednjih godina nismo izlagali ove vredne eksponate, a sada je, posle rekonstrukcije prostora, napravljena posebna postavka posvećena ovoj dvojici velikih slikara koji su neizmerno zadužili našu umetnost i sve nas", kaže Viktor Lazić, predsednik Adligata.

U Adligatu se nalazi zbirka sa 20 pisama i više od 50 stranica rukopisa Save Šumanovića upućenih Rastku Petroviću, a na nekima postoje i Šumanovićevi crteži. Pisma su od izuzetnog značaja za srpsku kulturu, zato što pružaju uvid ne samo u prijateljstvo dva srpska velikana, već i zbog toga što slikovito govore o ličnosti Save Šumanovića, kako u trenucima punog zdravlja, tako i u retkim trenucima duševne slabosti. Naime, među pismima od kojih neka nisu bila poznata javnosti, nalaze se i pisma koje je Šumanović pisao u najtežim trenucima svog života, u momentima duševne slabosti.

Od ukupno 20 pisama, dva pisma je Rastku Petroviću uputila Savina majka, Persida Šumanović, moleći ga da pomogne njenom sinu. Kada se sagleda prepiska kao celina, do izražaja dolazi slikareva topla duša, njegova lična patnja i muka, upinjanje da duševnu bolest koju ima kontroliše i beskrajna briga za sve koji zbog toga pate i kojima, bez svoje krivice, nanosi bol i trošak. Sava je bio beskrajno brižan, topao, dobronameran, rođen u nesrećnom vremenu, sa bolešću koju je većinom uspešno držao pod kontrolom. U pismima na više mesta moli da ode u bolnicu, moli za pomoć i obrazlaže svoje zdravstvene tegobe. To je velikan koji je duboko svestan sopstvenih problema i koji bi želeo svakom da pomogne. Pisma je poklonila članica osnivač Udruženja Adligat, Danica Leko, naslednica jedne od najznačajnijih starih beogradskih porodica čiji legat se nalazi u Adligatu.

Zbirku Uroša Predića u Adligatu čini čak 1700 arhivskih dokumenata, od kojih je izbor pedesetak najzanimljivijih prikazan na izložbi. Glavnicu čine dopisnice i pisma slikara, od čega je više od 80 slikar poslao porodici u Orlovat. Druge dopisnice i razglednice je Predić razmenio za znamenitim ličnostima svoga doba, prijateljima i poznanicima. Pored već pomenutih, tu suBogdan Popović, Slobodan Jovanović, Vladimir Ćorović i drugi.

„Naročito je zanimljiva dopisnica Laze Kostića u kojoj slavni pesnik pominje slavsku ikonu, koju mu je naslikao Predić", kaže Lazić.

Pored izdvojene zbirke Uroša Predića, u okviru drugih zbirki Adligata mogu se pronaći dodatni materijali o slikaru. U Zbirci Joce Vujića nalazi se Predićevo pismo ovom veleposedniku i jednom od najvećih srpskih kolekcionara.

Svi predmeti koji čine legat nisu stručno obrađeni i analizirani, tako da se može očekivati još za istoriju umetnosti i biografe vrednih nalaza.