Rijeka Crnojevića - Od prestonice do provincije

U jednoj maloj i siromašnoj zemlji Ivan i njegov sin Đurađ 1493. godine čine jedan ogroman civilizacijski iskorak koji je tada iznenadio mnoge u Evropi. Iz Venecije poručuju novi izum, Gutembergovu štampariju sa pokretnim slovima i na brdu Obod štampaju prvu knjigu na ćirililci i to 71. godinu pre carske Rusije. Bio je to Oktoih prvoglasnik.

I drugi crnogorski vladari ostavili su svoj trag u Rijeci Crnojevića i onda kada je ona prestala biti crnogorska prestonica. Sveti Petar Cetinjski je u Rijeci sagradio sebi dom, a knjaz Danilo Petrović je u ovom mestu sagradio most i kuću koja mu je služila kao zimovnik, Kralj Nikola je podigao sebi dvorac, a meštanima Rijeke ostavio most koji meštani i danas zovu Novi most.

Rijeka Crnojevića, koja se uliva u Skadarsko jezero, je dugo bila najveća luka u Crnoj Gori i imala je stalnu parobrodsku liniju sa Skadrom. Rijeka je u 19. veku imala najveću pijacu u Crnoj Gori i jedan od najvećih pazara na Mediteranu, na kome se trgovalo maslinovim uljem, ribom, solju, začinima, vinom i rakijom. U ovom mestu osnivaju se prve radionice za izradu oružja u Crnoj Gori, ali i radionice za izradu veštačkih bisera koji su imali premaz od krljušti ukljeve kojom obiluje Skadarsko jezero.

Posle Drugog svetskog rata Rijeka Crnojevića dobija i fabriku za preradu slatkovodne ribe, jedinu takve vrste u Jugoslaviji, u kojoj su konzervirani skadarski krap, ukljeva i jegulja. Ta fabrika, koja je radila do 2013. godine je zapošljavala preko 300 ljudi. Uz nju je u Rijeci postojala i fabrika za proizvodnju etarskih ulja od žalfije i lovora i drugog lekovitog, mediteranskog bilja.

Izgradnjom novog puta Podgorica Cetinje Rijeka Crnojevića ostaje izolovana od sveta i iz nje počinju da odlaze ljudi. Gasi se škola, vrtić, pošta, ambulanta, hoteli, stanica policije, a 90. godina prošlog veka, gasi se i život, tako da je Rijeka u jednom trenutku bila spala na svega 50 stanovnika.

Poslednju deceniju deo ljudi se vraća u Rijeku Crnojevića i pokušava da je turistički oživi i od nje ponovo napravi prestonicu, ali ne onu vladarsku, već turističku prestonicu Crne Gore, koja ima sve preduslove za to.