Svetlost u tami: sećanje kao kulturna i moralna obaveza

Istovremeno, koncert je predstavljao odu srpsko-norveškom prijateljstvu koje se oblikovalo i traje kroz vekove, povezujući istorijsko iskustvo, etičku odgovornost i savremeni umetnički izraz u jedinstvenu celinu.

Tokom rata, više od 4000 srpskih zarobljenika deportovano je u Norvešku, gde su bili raspoređeni u logore i upućivani na prinudni rad, pre svega izgradnju putne infrastrukture u izuzetno teškim klimatskim uslovima. Glad, bolesti, iscrpljenost, neadekvatna odeća i životni uslovi, odneli su brojne živote.

Upravo u tim okolnostima, deo norveškog stanovništva odlučio je da pomogne dostavljajući hranu, odeću i lekove, pružajući zaštitu i pomoć pri begu iz logora, i čuvajući dostojanstvo ljudi koji su bili potpuno bespomoćni.

Pomoć je bila čin ličnog rizika, jer je svaki oblik kontakta sa zarobljenicima bio strogo kažnjavan od strane okupacionih vlasti. U uslovima ratnih stradanja, njihovi postupci predstavljali su izraz moralne hrabrosti i ljudskog dostojanstva, a danas čine važan deo zajedničke istorije.

Posebno mesto u programskom i simboličkom okviru koncerta zauzelo je sećanje na Šišten Svineng, poznatu kao Mama Karašok. Živeći u Karašoku, gradu na krajnjem severu Norveške gde se nalazio logor gde je smrtnost bila gotovo 80%, koja je svojim dugotrajnim i nesebičnim delovanjem pomogla brojnim srpskim zarobljenicima i mnogima spasila život.

Njeno ime danas ne označava samo jednu ličnu biografiju, već sažima iskustvo brojnih Norvežana koji su, bez institucionalne podrške i u uslovima lične opasnosti, izabrali da postupaju u skladu sa osnovnim moralnim vrednostima. Upravo zato, u okviru koncerta „Svetlost u tami“, sećanje na Mamu Karašjok služi kao istorijska i etička tačka okupljanja — kao podsetnik da su u vremenima tame postojali ljudi čiji su čiji postpupci pale plamen nade.

U umetničkom delu programa nastupili su poznati muzički ansambl „Fenečki biseri“, etno pevačka grupa „Srpska kruna“ iz Pošgruna, folklorni ansambl Srpskog društva Ras iz Osla, KUD „Božuri“ Srpskog udruženja „Miloš Obilić“ iz Jeshajma, kao i ansambli „Opančići“ i „Sitan vez“ udruženja Srba „Ivo Andrić“ iz Stavangera. Kroz pesme i igre iz različitih krajeva Srbije, program je predstavio unutrašnju raznovrsnost srpskog kulturnog nasleđa i njegovu živost u dijasporskom kontekstu.