"Dva rata, jedan narod" - izložba i predavanje o Prvom i Drugom svetskom ratu u Inđiji

„Velika nam je čast da je gospođa Bojić baš u Inđiji prvi put lično predstavila svoje svedočenje mnogobrojnoj publici, uz prisustvo savetnika Ruske ambasade Mihaila Generalova", izjavio je u uvodnom govoru Slobodan Milnović, direktor Turističke organizacija Inđija.

Gospođa Bojić je ćerka slavnog Milana Kašanina, čoveka koji je formirao zbirke Narodnog muzeja i koji je tokom rata spasao Miroslavljevo jevanđelje, pa se to svedočenje odnosi i na život njenog oca. Tokom borbi za oslobođenje Beograda, sa porodicom je provela tri dana i tri noći u potpunom mraku, bez hrane i vode, u podrumu nadomak Kalemegdana. Ispod prozora njene kuće nalazio se nemački tenk, a njenu kuću su Nemci spalili do temelja. Opisala je kako je iznad njihovog podruma eksplodirala zapaljiva bomba, a kako nisu mogli da izađu na ulicu, penjali su se preko krovova kako bi spas pronašli u drugom podrumu. Setila se i garavog lica prvog ruskog vojnika koje je otvorio šaht i sa puškom upitao preplašene civile: 'Ima li ovde Nemaca', i njene majke koja mu na ruskom zahvaljuje što su ih spasili, a on joj kaže: „Vas je Bog spasao!", jer je cela zgrada ispod koje su se skrivali bila minirana.

„Javnost je po prvi put mogla da čuje mnogobrojne slikovite detalje o stradanju, upornosti, siromaštvu u kojem se tad našlo hiljade ljudi. Marina Bojić, posle mnogobrojnih decenija, daje glas celoj jednoj namučenoj generaciji i pruža dragoceni uvid u prošlost koja je oblikovala našu zemlju", izjavio je Viktor Lazić autor izložbe i predsednik Adligata, ističući da je njeno detaljno svedočenje snimljeno za digitalnu arhivu Muzeja knjige i putovanja.

Na predavanju i izložbi prikazani su i drugi značajni događaji ali preko ličnih priča. Ističu se priče o prvom oslobodiocu Beograda, Ivanu Bespalovu, koji je pre glavnine ruskih trupa uspeo da se tenkom probije do Terazija, obaveštajcu Branku Vukeliću koji je sa Rihardom Zorgeom u Japanu uspeo da za Sovjetski Savez dobije informacije koje će direktno uticati na spašavanje Moskve u najkritičnijem trenutku, a prikazana je i priča o Grigoriju Petroviču Kalibabovu, vojniku koji je sa puškom stigao iz regiona Jamal, na severu Sibira, da bi poginuo 20. oktobra u Beogradu i bio sahranjen u okviru dvorskog kompleksa.

Na izložbi i predavanju je istaknut značaj koji su za oslobođenje i u Prvom i u Drugom svetskom ratu imale knjige i štampani materijali – novine, brošure i plakati u ratnim danima. Po prvi put su javnosti prikazana tri izuzetno retka ratna plakata iz Prvog svetskog rata i knjige koje su srpski vojnici i izbeglice štampali na Krfu,  u Solunu, Bizerti, Ženevi i Parizu. Ova građa je zakonom zaštićena kao kulturno dobro i svedoči o velikoj duhovnoj snazi srpske zajednice koja se borila pisanom rečju i kulturom za slobodu podjednako kao i oružjem. Zato je naziv jednog dela izložbe po stihovima J.J. Zmaja "Knjiga nas je održala, njojzi hvala".