Nikola Tesla u Mađarskoj - jedina javna bista velikog naučnika u Budimpešti

Nalazimo se na Trgu heroja u Budimpešti, jednom od najznačajnijih simbola mađarske državnosti. Upravo na ovom trgu nalaze se kipovi mađarskih kraljeva koji simbolizuju dolazak Mađara na ovaj prostor Panonske nizije. Tu je i zgrada Ambasade Republike Srbije koju je prema urbanoj legendi, od jedne mađarske gofice na poklon dobio naš čuveni pesnik Jovan Dučić prilikom svog diplomatskog mandata u Budimpešti. Tu je i Varošliget ili Gradski park koji je u mnogo čemu imao važnu ulogu u životu Nikole Tesle.

“Prema nizu članaka koji su posle objavljeni u posebnoj knjizi “Moji pronalasci”, Tesla piše o tome da je 1882. u proleće, šetajući gradskim parkom sa svojim asistentom Antalom Sigetijem, došao na ideju kako može pomoću polifaznih naizmeničnih struja da proizvede obrtno magnetno polje, što je osnovna ideja za konstruisanje motora na naizmeničnu struju, koja je u stvari omogućila elektrifikaciju celog sveta.

On je baš recitovao napamet na nemačkom jedan odlomak iz Geteovog Fausta, kako duh lebdi nad zemljom koja se okreće oko svoje ose, to mu je dalo ideju, što ukazuje na njegovu učenost, obrazovanost i veliko znanje šire od same fizike i elektrotehnike.

Naravno, on ovde nije uspeo da ostvari svoju ideju, on je tu radio u telefonskoj centrali koja je nastajala, nego je prvo otišao u Pariz, a posle u SAD gde je uspeo 1886. godine da patentira te svoje pronalaske koje čine osnovu te tehnologije proizvodnje, prenosa i korišćenja električne energije.”, kaže Pera Lastić, direktor Srpskog instituta u Mađarskoj.

Nikolu Teslu, jednog od najvećih umova čovečanstva, najčešće vezuju za Smiljan, Grac, Pariz i Njujork.

Malo je poznato da su ovi prostori Mađarske, Budimpešta i Pomaz imali značajnu ulogu u njegovom životu.

Nalazimo se u dvorištu dvorca Telekivataj, gde je postavljena njegova bista, jedina u javnom prostoru u Mađarskoj.

“Vođeni primerima velikih zadužbinara i mi smo hteli da uradimo nešto što će biti za zajednički dobrobit. Tako smo putem postavljanja ove biste stigli do toga da se stvorila mogućnost osnivanja ogranka Tesline naučne fondacije u Mađarskoj i sa tim korakom smo postali deo nečeg još većeg, nečeg globalnog. Ali smatram da smo, kao što i sad jesmo, i kao što smo bili, deo velikog Teslinog naroda”, kaže Milan Đurić, Udruženje umetnika Krug, Budimpešta.