Festival u Bregencu 2025

Rođena u Hong Kongu 1986. godine, Elim Čen se ubraja među najtraženije dirigentkinje svoje generacije, a orkestri u Evropi i Severnoj Americi izuzetno cene njen umetnički autoritet, muzikalnost i bogat repertoar koji obuhvata dela od epohe klasicizma do ostvarenja savremenih autora. Školovala se u Americi, a pažnju međunarodne javnosti privukla je 2014. kada je kao prva žena osvojila takmičenje za dirigente Donatella Flick. Ova nagrada donela joj je mesto asistentkinje Londonskog simfonijskog orkestra i priliku da sarađuje sa Valerijem Gergijevim. Pored toga, učestvovala je i u programu Dudamel Fellowship Filharmonije iz Los Anđelesa, a važne umetničke podsticaje dobila je i kroz rad sa Bernardom Haitinkom, na majstorskim kursevima u Lucernu 2015. godine. Od 2019. do 2024. bila je na čelu Simfonijskog orkestra iz Antverpena, dok je od 2018. do 2023. bila i gostujuća dirigentkinja Kraljevskog škotskog nacionalnog orkestra. Sarađivala je sa vodećim svetskim orkestrima, a posebnu pažnju privukli su njeni nastupi sa Simfonijskim orkestrom Bi-Bi-Sija na Promsu 2023. i 2024. godine, kao i koncerti koje je održala sa Orkestrom Mocarteum na Festivalu u Salcburgu.

Za program koncerta na Festivalu u Bregencu, Elim Čen je odabrala dela troje francuskih autora – Kloda Debisija, Morisa Ravela i Mel Boni – koja su nastala u prelaznom razdoblju oko 1900. godine.

Koncert je započeo Debisijevom simfonijskom poemom Prelid za popodne jednog fauna, pisanom u periodu između 1892. i 1894. godine. Inspirisan poemom Stefana Malarmea, Prelid za popodne jednog fauna predstavlja jedno od remek-dela francuskog impresionizma.

Nakon toga na programu je bio ciklus pesama Šeherezada Morisa Ravela, koji je kompozitor pisao 1903. godine na stihove Tristana Klingsora. Naslov ovog dela priziva svet Orijenta, bajkovit i tajanstven, kakav je početkom prošlog veka zaokupljao maštu evropskih umetnika. Međutim, ovo delo ne oslanja se neposredno na priče iz Hiljadu i jedne noći, već kroz poetske slike priziva svet Orijenta kao prostor čežnje, tajanstvenosti i snova. Kroz tri pesme, čiji su naslovi Azija, Začarana frula i Ravnodušan, Ravel bogatim orkestarskim bojama, suptilnim harmonijama i istančanom vokalnom linijom dočarava atmosferu egzotike i unutrašnjih stanja.

U izvođenju ovog ostvarenja kao solistkinja nastupa tunisko-kanadska mecosopranistkinja Rijab Šaieb. Poslednjih godina ona osvaja svetske muzičke pozornice i operske kuće, a njeno muziciranje odlikuju toplina glasa, upečatljiva scenska pojavnost, kao i istančan osećaj za tekst i dramsku izražajnost.

Treća tačka na programu bio je orkestarski triptih Legendarne žene Mel Boni. Delo je nastalo početkom 1920. godine i zasnovano je na njenim ranije komponovanim klavirskim ostvarenjima inspirisanim ženskim likovima u literaturi i mitologiji. Kroz stavove – Ofelija, Saloma i Kleopatrin san – Mel Boni oblikuje tri različita zvučna portreta, vešto koristeći profinjenu orkestraciju, izražajne zvučne boje i stvarajući atmosferu ispunjenu lirizmom i dramatikom.

Koncert su zaokružile tri simfonijske skice More Kloda Debisija, nastale između 1903. i 1905. godine.

Snimak nam je ustupljen posredstvom međunarodne razmene članica Euroradija.

Urednica Irina Maksimović Šašić