Umetnost interpretacije – Violončelista Aner Bilsma

Rođen 1934, Bilsma je studije završio na Kraljevskom konzervatorijumu u Hagu, a svetsko prizanje stekao je nakon pobede na takičenju „Pau Kazals” u Meksiku, 1959. Karijeru je započeo kao prvi violončelista Kraljevskog konserthebau orkestra, da bi se od 1968. godine fokusirao na svoju solističku karijeru. Iako je tokom studija svirao na klasičnom violončelu, tokom šezdesetih godina preorijentisao se na barokno violončelo, postajući jedan od pionira „Holandske barokne škole”. Zajedno sa flautistom Fransom Brigenom i čembalistom Gustavom Leonhardom činio je „triumvirat” instrumentalista koji su promovisali autentične izvođačke prakse, nastupajući na brojnim koncertima i diskografski beležeći dela iz barokne epohe.

Pored nastupa sa ovim umetnicima, Aner Bilsma je 1989. godine bio jedan od osnivača kamernog ansambla Larkibudeli, sa kojim je takođe interpretirao barokni kamerni repertopar.

U njegovoj diskografiji, najbrojnija su upravo dela iz ove epohe, kao i iz perioda klasicizma, poput koncerata za violončelo Karla Filipa Emanuela Baha, Jozefa Hajdna, te većeg broja kompozicija Luiđija Bokerinija. Ipak, nekad se vraćao i savremenom violončelu, interpretirajući dela auotra iz XX veka, poput Paula Hindemita i Olivjea Mesijana.

Aner Bilsma je tokom čitave karijere izbegavao da koristi čelične žice, opredeljujući se radije za crevne i insistirajući „da su čelične žice te koje su staromodne”. Tako je dobijao znatno topliji ton, bogatijeg tembra obojenog većim brojem alikvotnih tonova nego što su proizvodile metalne žice.

Njegov interpretativni stil je bio revolucionaran za to doba, a odlikovao se spojem temeljnog naučnog istraživanja i spontanog muzičkog izražavanja. Aner Bilsma je insistirao na formiranju muzičkih fraza po uzoru na govorne, sa jasnom artikulacijom i punktuacijom. On je često koristio non-legato, stvarajući male pauze između tonova, kako bi omogućavao frazi „da diše”. Tome je doprinosio i suptilni rubato, koji je koristio na takav način da ne naruši ritmički integritet dela, ali da naglasi retorički važne trenutke. Rezultat je bilo izvođenje koje je kritika opisivala kao spontano i energično, lepršavo i jasno, u kojem se izbegava „klinička savršenost”, već dozvoljava muzičkoj misli da stane u prvi plan.

Urednica emisije: Ivana Neimarević