Aleksandar Etkind: Unutrašnja kolonizacija (1)

U jednoj od svojih najznačajnijih knjiga poznati ruski istoričar i kulturololog Aleksandar Etkind govori o tome kako je Rusko carstvo vladalo stranim teritorijama i osvajalo sopstvene zemlje, kolonizujući mnoge narode, uključujući i same Ruse. Etkind detaljno govori o granicama primene zapadnih pojmova kolonijalizma i orijentalizma na rusku kulturu, o formiranju jezika samokolonizacije među ruskim istoričarima, o kmetstvu i seljačkoj zajednici kao kolonijalnim institucijama, te o književnim pokušajima da se razreše problemi unutrašnje kolonizacije koji se postavljaju pred rusku istoriografiju. Krećući se od istorije prema književnosti, i nazad, Etkind nudi neočekivana tumačenja kritičkih tekstova o imperijalnom iskustvu, čiji su autori bili Danijel Defo i Lav Tolstoj, Nikolaj Gogolj i Džozef Konrad, Imanuel Kant, Valter Benjamin i drugi.

Po Etkindovim rečima: „Autori koji su pisali o carskoj Rusiji stvorili su dva narativa. U prvom, velika zemlja se uspešno, mada neravnomerno, takmičila sa drugim evropskim državama. Ona se ponosila svojom velikom književnošću i sprovodila do tad neviđene društvene eksperimente. U drugom narativu, govori se o njenoj ekonomskoj zaostalosti, neograničenom nasilju, siromaštvu, nepismenosti, očaju i propadanju. Ja se slažem sa oba narativa i ne primećujem u tome ništa sporno… Moje rešenje je svojevrsna ejzenštajnovska montaža, prožeta opštim principom koji se u ovoj knjizi javlja kao unutrašnja kolonizacija. Predlažem ovaj termin kao metaforu ili mehanizam, koji čini mogućim da se Rusko carstvo proučava zajedno sa drugim kolonijalnim imperijama iz prošlosti. Zapravo, u ovoj knjizi se dva narativa o Rusiji spajaju u jedan – istoriju unutrašnje kolonizacije u kojoj je država kolonizovala narode, uključujući i onaj narod koji je toj državi dao njeno misteriozno ime... U ovoj knjizi srešćete ruske i zapadne klasike u neočekivanim i, nadam se, poučnim kontekstima. Takođe se osvrćem na istorijske ličnosti manje poznate čitaocu. Oduvek zaokupljena teritorijom, kolonizacija je proces koji su vršili ljudi nad ljudima. Kroz ovu knjigu njeni junaci – vođe i žrtve, kritičari i jeretici ruske kolonizacije – susreću se sa nastavljačima svojih raznolikih dela, sa svojim čitaocima”.

S ruskog jezika preveli Tanja Mijović i Danilo Barjaktarević.
Čitao je Aleksandar Božović.
Urednici Tanja Mijović i Ivan Milenković.