D. Jeremić Molnar, A. Molnar: Veber – Dijalektika (de)politizacije u Nemačkoj nakon Prvog svetskog rata (1)

Nemačka nacionalna narodna partija je 4. novembra 1918. organizovala skup u Minhenu u nameri da se suprotstavi snagama koje su zagovarale kako separatizam tako i komunističku revoluciju po ugledu na onu boljševičku u Rusiji. Umesto za te radikalne ciljeve, stanovništvo Bavarske trebalo je pridobiti za konstruktivno rešavanje nagomilanih političkih, socijalnih i ekonomskih problema, kao i za podršku novoobrazovanoj vladi Maksa fon Badena, odgovornoj isključivo Rajhstagu, da sa silama Antante zaključi mir u ime celokupnog Rajha.

Na skup je pozvan iz Hajdelberga i Maks Veber, koji je već bio stekao renome vatrenog zagovornika parlamentarne demokratizacije Rajha i kritičara nemačke ratne politike. Shodno očekivanjima, kako ističu autori teksta, Veber se u svom govoru založio za dalekosežne političke reforme, koje bi omogućile parlamentarnu demokratizaciju Nemačke (još uvek kao monarhije, uz očuvanje dinastije Hoencolerna), ali je otvoreno tražio i da iz buduće nemačke politike u potpunosti budu uklonjeni imperijalizam i militarizam, koje je apostrofirao kao glavne uzroke situacije u kojoj se Nemačka našla na jesen 1918. godine. Ipak, glavnu opasnost po Nemačku u tom trenutku, Veber je identifikovao u snagama koje žele da sprovedu komunističku revoluciju, pošto bi, u slučaju uspeha, ona dovela do vojne diktature, koja bi nalikovala onoj boljševičkoj u Rusiji, ali koja bi bila kratkog veka pošto bi samo dala povoda silama Antante – pre svega Francuskoj – da intervenišu i iskoriste je kao povod da okupiraju Nemačku. U situaciji „unutrašnje podeljenosti i strane vlasti” Nemačkoj je, po Veberovom mišljenju, budućnost mogla obezbediti jedino nova – „čelična omladina”. Otuda je glavna poruka koju je 4. novembra Veber uputio Bavarcima bila da se paraleleno sa „depolitizacijom vojske” (čiji je vrh bio principijelni nosilac imperijalizma i militarizma, kao i glavna prepreka parlamentarnoj demokratizaciji Nemačke), mora sprovesti „politizacija studenata”, u smislu njihovog pretvaranja u „nosioce iredente” koja će voditi rat protiv dolazećih okupatora – implicitno i protiv samih komunističkih revolucionara, koji u svojoj „romantičarskoj” omamljenosti nisu bili svesni da jedina istorijska uloga koju mogu da odigraju jeste da brzo i efikasno izruče potpuno ruiniranu i dotučenu Nemačku ratnom neprijatelju, pišu u radu Dragana Jeremić Molnar i Aleksandar Molnar.

Tekst čita Aleksandar Božović.
Urednica Olivera Nušić.