Jezik, književnost, proces – govori Olivera Marković

Olivera Marković istražuje čitalački proces građenja mentalnih reprezentacija glavnog junaka parodije, sa posebnim fokusom na procese parodijskih virtuelizacija junaka kao posebne slučajeve enkodiranja njegovih transsvetovovnih identiteta. Kao studija slučaja poslužiće lik Don Kihota iz Servantesovih romana i donkihotska parodija Ženski Don Kihot ili Arabeline avanture Šarlot Lenoks. Oslanjajući se na postulate kognitivne naratologije i kognitivne semantike, autorka tretira književnu parodiju kao humornu mrežu pojmovnog sažimanja, čije je razumevanje obeleženo permanentnim semantičkim skokovima i procesima dezintegracije čitave pojmovne mreže.

Kada je reč o junaku parodije, hipoteza koju Olivera Marković pokušava da dokaže odnosi se na to da parodijski žanr predstavlja poseban slučaj žanra fikcije u kojem junak – prototip i njegovi parnjaci – egzistiraju u istom svetu i u istoj jedinci. Signal za njihovo razdvajanje jesu ontološka raslojavanja narativa, praćena različitim vidovima autentizacije, te destabilizacije sveta priče. Posledica ovog procesa jeste građenje, od strane recipijenta, mentalne reprezentacije (blenda) za junaka parodije kao složenog konstrukta, čija stabilnost zavisi upravo od učinaka virtuelizacije priče – virtuelno prisutnog parodiranog teksta (kroz koji junak pokušava da potvrdi svoj identitet), promena okolnosti u aktuelizovanom svetu kroz virtuelne priče, te kroz postupak parodijske negacije naznačenog, poželjnog sveta. U terminima teorije junaka Džejmsa Felana, snaga parodije može biti ostvarena samo simultanim naglašavanjem mimetičkog i sintetičkog aspekta književnog lika. Time se potvrđuje teza da parodijski tekst može ostvariti svoju funkciju samo ukoliko permanentno destabilizuje, putem semantičkih skokova, svet priče koji evocira.

U sutrašnjim emisijama možete pratiti izlaganja Azre Mušović i Jelene Mladenović sa ovog naučnog skupa.

Urednici ciklusa Tanja Mijović i Predrag Šarčević.