Jelena Jovanović: Jezik, književnost, proces

Polazeći od danas opšteprihvaćene teze o književnosti kao komunikacionom činu, Jelena Jovanović će predstaviti rezultate istraživanja tog procesa u dijahronijskom pregledu novije srpske književnosti. Njeno tumačenje će se račvati u dva pravca, a osnovu će činiti pitanje istoričnosti književnog teksta, uključujući problematizaciju pojma razvoja kao ključnu odrednicu grupe autora koja se bavi književnoistorijskom procesualnošću, uz istovremeno neprihvatanje krajnje konsekvence poststrukturalističkog zahteva o dekonstrukciji istorije. U tako postavljen okvir autorka će uklopiti komunikaciju srpske književnosti 20. i 21. veka sa širim društvenim kontekstom u kojem dela nastaju, istovremeno i sama čineći pomenuti kontekst, ali i dijalog sa savremenošću gde dolazi do pomeranja kriterijuma vrednosti i značenja književnog teksta. To dalje otvara pitanje univerzalnosti estetske vrednosti kao primarne u oblasti književnosti, prolaženjem kroz specifično vrednovanje takozvanih estetskih objekata u prostorno-vremenskom nizu.

Takođe, Jelena Jovanović će se osvrnuti i na pitanje osobenosti srpskih književnih perioda, pravaca, pokreta u izdvojenom vremenskom okviru, te problematizovati pitanje njihovih granica, unutrašnje dinamike i međusobne povezanosti. Posebna pažnja je usmerena na period srpske moderne, potom na avangardne književne pokrete kao reakcije na prethodnu fazu, posleratni modernizam i niz specifičnih poetičkih pravaca u okviru savremene književnosti, sa svim protivurečnostima koje ove odrednice sobom nose – od naziva do književnih osobenosti. Drugi, opsežniji pravac istraživanja pratiće književni proces/kontinuitet u dodiru sa drugim umetnostima, a koji uključuje i tehnološki razvoj kao podsticaj za promenu poetičkih paradigmi srpske literature od početka dvadesetog veka. Jedno je pitanje transmedijalnosti, koje ćemo posmatrati kroz određene tipove adaptacija književnih tekstova u različitim medijima: slikarstvu, muzici, pozorištu, filmu, radiju, internetu, a drugo se tiče promene prirode samih književnih tekstova pod uticajem pojedinih umetnosti (na primer, vajarstva i muzike u srpskom parnaso-simbolizmu) kao i novih medija (recimo, filma u okviru avangardnih pokreta), te danas govorimo o kino-stilu, montaži, kolažu u književnosti; filmovima od papira, filmskim pesmama, radio-književnosti, vokovizuelu, audio-književnosti, internet-književnosti i tako dalje.

Ono što posebno zaokuplja pažnju autorke jesu načini prenošenja i prijema književnih tekstova uslovljeni promenom medija. Teorijsku osnovu ovog dela istraživanja čine primarno segmenti kognitivne naratologije i intredisciplinarni metodološki modeli koji omogućavaju tumačenje odnosa pisane reči sa novim ali i rekreiranim posredovanjem književnog teksta.

Sledeće sedmice, od 29. maja do 2. juna, u emisiji Naučni skupovi možete pratiti snimke izlaganja učesnika konferencije „Jezik, književnost, proces” koja je održana u aprilu na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Nišu.

Urednici ciklusa Tanja Mijović i Predrag Šarčević.