Pariska opera u doba Luja XVI

Opera Tezej Fransoa-Žozefa Goseka nastala je po porudžbini direktora Opere Žaka de Visma, koji je krajem osme decenije podstakao vodeće francuske kompozitore da se, po ugledu na Kristofa Vilibalda Gluka, uhvate u koštac sa Lilijevim nasleđem. Na scenu Pariske opere, odnosno Kraljevske akademije za muziku, je poređenja radi postavljena originalna Lilijeva opera, na libreto Filipa Kinoa, ali usled problema u produkcijama u operi, Gosekovo ostvarenje nije ugledalo svetlost dana u istoj sezoni. De Vism je usled pritisaka smenjen sa direktorskog mesta već 1780. godine, a godinu dana kasnije pozorište Pariske opere, Pale Rojal, izgorelo je u požaru, i to nepunih dvanaest godina nakon što je otvoreno. Nova scena, Teatra Port Sen Marten, odnosno Pozorišta kod Kapije Sen Marten, izgrađena je na ovoj manje prestižnoj lokaciji za samo dva meseca, sa sličnim kapacitetom od oko dve hiljade gledalaca. Na ovoj sceni, koju će Pariska opera koristiti sve do 1794, priređena je i premijera Gosekove opere Tezej, u martu 1782. godine. Kompozitor, koji je inače bio poznat kao vodeći francuski simfoničar, iskoristio je militarističku i fantastičnu tematiku opere da u prvi plan stavi raskošni kolorit orkestra Pariske opere. Gosek je bio kritičan prema Glukovoj dominaciji na sceni pariske Opere, ali je u suštini blizak osnovama Glukove reforme, uz čvršći oslonac na izvornu Lilijevu i Kinoovu poetiku muzičke tragedije. U ovoj operi lik Medeje srećemo kao čarobnicu u Atini, gde boravi nakon svojih nepočinstava na Korintu, ovog puta zaljubljena u mladog junaka Tezeja, koji je zapravo izgubljeni sin kralja Egeja. Slušaćete treći čin Gosekove opere.

Nemački kompozitor Johan Kristof Fogel, rođen u Nirnbergu 1756. godine, bio je aktivan u Parizu od 1776. do svoje smrti, 1788. godine, a važio je za jednog od najvećih entuzijasta Glukove operske reforme. Njegova prva opera, Zlatno runo, pisana je na libreto Filipa Derioa, a premijerno je izvedena na sceni Pariske opere 1786. godine. Reč je o delu koje dosledno prati Glukovu reformu, dodatno proširujući opseg i ulogu orkestra i insistirajući na neumorno emfatičnom omuzikaljenju libreta. Neuspeh ovog dela da stekne simpatije pariske publike još jedan je dokaz tihe pobede pičinista. Čućete završni, treći čin Fogelove i Derioove opere.

Autor Srđan Atanasovski
Urednica Sanja Kunjadić