Opera Metropoliten u Njujorku – Sezona radijskih prenosa 2025/2026.

Samo 12 dana nakon premijere na čuvenoj njujorškoj sceni, sezonu prenosa iz Metropolitena, nastavljamo ove subote operom Nevinost Kaije Sarijaho (1952–2023). Opera istražuje mrežu tajni i traume koja je ostala nakon pucnjave u jednoj finskoj školi, a članove zajednice koju proganja tragedija tumači izvanredna glumačka postava u kojoj su mecosopran Džojs DiDonato, finska etno-pop pevačica Vilma Ja, sopran Džeklin Staker i tenor Majls Mikkanen. Diriguje maestra Suzana Melki.

Jedna od najcenjenijih kompozitorki svog vremena, rođena u Finskoj, a kasnije nastanjena u Parizu, Kaija Sarijaho je stvorila impresivan opus u različitim žanrovima — od kamerne muzike i solo kompozicija do velikih orkestarskih dela i opera, koje je pisala kao porudžbine vodećih svetskih orkestara i teatara. Među njima je i opera Nevinost, nastala po narudžbini Festivala u Eks-an-Provansu, Holandske nacionalne opere, Finske nacionalne opere i Opere San Franciska. Svetska premijera je održana 3. jula 2021. na Festivalu u Eks-an-Provansu, dok je u Metropolitenu prvi put izvedena 6. aprila ove godine. Sofi Oksanen (1977), finsko-estonska dramska spisateljica i društvena komentatorka, napisala je finski libreto opere Nevinost, dok je francusko-finski pisac i pozorišni reditelj Aleksi Barijer (1989) bio dramaturg i preveo libreto na njegovih devet jezika.

Prikazujući široku mrežu traume koja ostaje nakon jedne pucnjave u školi, poslednja opera velike finske kompozitorke predstavlja sirov i beskompromisan vapaj srca kao odgovor na besmisleno nasilje našeg savremenog doba. Očaravajući svojim jezivim, mračno lepim zvučnim svetom i raznovrsnim vokalnim stilovima — od tradicionalne opere, preko ekspresionističkog govornog pevanja, do skandinavske narodne muzike — Nevinost je na svojoj premijeri 2021. godine dočekana kritikama punim divljenja i proglašena „potpuno uzbudljivim“ i „modernim remek-delom“. Za svoju premijeru u Metu — u snažnoj i direktnoj originalnoj režiji Sajmona Stouna — ansambl predvode mecosopran Džojs DiDonato i finska etno-pop pevačica Vilma Ja kao ožalošćena majka i ćerka koju je izgubila u pucnjavi, kao i sopran Džeklin Staker i tenor Majls Mikanen kao mladi par čije venčanje, deceniju nakon tragedije, otkriva zakopane tajne i ponovo otvara stare rane. Maestra Suzana Melki, bliska prijateljica i saradnica Sarijaho, diriguje operom koju ona naziva „jednim od najvažnijih ostvarenja našeg vremena“.

Opera Nevinost na prvi pogled podseća na savremeni triler ili misteriju, sa informacijama koje se otkrivaju postepeno i iz različitih uglova. Na dubljem nivou, Sarijaho i njeni saradnici nude nijansiran pristup pitanju koje i dalje muči savremeno društvo, naglašavajući snažne ljudske priče umesto didaktičnosti. Naslov opere odnosi se na mladost žrtava i aludira na različite stepene kolektivne krivice među preživelima i društvom koje dopušta da se takva zverstva i dalje dešavaju.

Radnja opere smeštena je u savremeni Helsinki, u Finskoj, i prati dve priče. Jedna prikazuje događaje masovne pucnjave u međunarodnoj školi, dok je druga, deset godina kasnije, smeštena na venčanju brata počinioca. Istovremeno, žrtve pucnjave iznose svoja sećanja na napad i komentarišu svoje borbe da prevaziđu traumu koju je on doneo u njihove živote.

Uprkos tematskoj težini, Sarijahina partitura odbacuje senzacionalističke ili očigledne dramske efekte u korist uverljivog, sugestivnog zvučnog pejzaža koji neprimetno spaja melodiju, ritam, šum, pevanje i govorni/kriknuti tekst. Gosti na venčanju obuhvataju raspon od dubokog basa do visokog koloraturnog soprana i pevaju u manje-više tradicionalnom operskom idiomu. Likovi u školi uključuju pet izvođača koji izgovaraju replike na različitim jezicima, kao i Nastavnicu, koja komunicira uglavnom u tehnici govornog glasa, i Marketu, ulogu napisanu za autohtonu finsku narodnu pevačicu. Orkestar obuhvata gudače, pretežno drvene i limene duvače, klavir i širok spektar udaraljki. Sarijaho često poseže za udaraljkama u ključnim trenucima, dok snažni, ponavljajući udarci bubnjeva evociraju sudbonosne pucnje koji odjekuju kroz vreme i sećanje.

Opera se odvija kroz 5 činova bez pauze.

Prenos realizuju Maja Čolović Vasić i Isidora Bovan.