Svemir, nauka i determinizam – o astrologiji u dobu razuma

Kada čitamo istorije perioda koji se često nazivao „Vekom razuma“, imamo sklonost da ih prečišćavamo od istorijskog konteksta i kulturološkog šuma i da se fokusiramo na ono što je – iz perspektive našeg vremena – ključno i suštinsko za ljude, događaje i mislioce tog vremena. Duboki teološki uvidi koje je Dekart temeljio na vekovima sholastičke tradicije ignorisani su u narednim vekovima za račun fokusa na njegovu racionalnu metodu i radikalnu sumnju, Lajbnicovo zalaganje za aristotelovsku fiziku ostalo je u senci njegove monadologije, a prilikom veličanja Isaka Njutna kao – uz svoje prethodnike Fransisa Bejkona i Galilea Galileja – oca modernog scijentizma i mehanicističkog pogleda na svet najčešće se guraju u drugi plan njegovo opsesivno bavljenje alhemijom i traganje za famoznim „filozofskim kamenom“.

Kao što u simplifikovanom pogledu na istoriju nauke Dekarta tretiramo kao rez sa sholastikom, a Njutna sa alhemijom, tako često radove Galileja, Kopernika, Keplera i drugih uzimamo kao tačku u kojoj se astronomija konačno emancipovala od astrologije, proteravši ovu drugu sa univerziteta u domen vašarskih gatara, bapskih priča i mornarskih sujeverja – domen u koji je isto tako trebalo proterati platonovske ideje, srednjevekovne univerzalije, religiju i Boga, dušu i čitav niz drugih filozofskih koncepata koji se nisu dali uredno redukovati na uzročno-posledične i mehaničke procese. Ali kao što je to uvek slučaj sa duhovnom istorijom čovečanstva, priča nikada nije tako jednostavna.

Kako se epoha racionalizma i prosvetiteljstva postavila prema astrologiji, kako se naučna i industrijska revolucija odrazila na astrološka učenja, kako je filozofski redukcionizam zamalo sahranio hiljade godina astrološke tradicije i kako se astrologija prilagodila novim vremenima, razgovaraćemo sa astrologom i filozofom Andrejem Pipovićem.

Autor „Gozbe“: Nikola Tanasić