Metal iz svemira pronađen u prstenju koje su nosili pripadnici elite drevnog Mediterana

Uprkos tome što se povezuju sa razaranjem planeta i masovnim izumiranjima, svemirske stene mogu da budu i kosmički dar. Meteoriti koji su premali da bi uništili Zemlju pružaju uvid u potpuno vanzemaljska okruženja, uključujući ona koja su mnogo starija od Sunčevog sistema.

Meteoriti su možda bili još dragoceniji pre više hiljada godina, kako u simboličkom smislu, tako i kao veoma cenjen izvor gvožđa za društva koja su postojala pre Gvozdenog doba.

Među njima su bili i legendarno uticajni prethodnici Grka, poput Minojaca, poznatih po mitu o Minotauru, i Mikenaca iz Ilijade i Odiseje. Oni su, kako pokazuje nedavno istraživanje objavljeno u Journal of Archaeological Science, nosili raskošne prstenove napravljene od meteorita kako bi istakli svoj ugled i moć.

Tokom istorije, ljudi širom sveta koristili su meteorite za izradu alata, oružja i nakita: strugalica na Grenlandu, predmeta nalik sekirama u Kini, dragulja u pretkolumbovskoj Americi, kao i amajlija koje su, prema verovanju, štitile pastire i njihove kamile u Egiptu. Čuveni Tutankamonov bodež napravljen od svemirskog materijala i dalje zaokuplja pažnju istraživača.

Međutim, činilo se da u Grčkoj iz bronzanog doba takvih predmeta nema.

Zbog toga su istraživači postavili dva glavna pitanja. Prvo, da li su i Minojci i Mikenci koristili gvožđe iz meteorita u različitim predmetima koje su vešto izrađivali? Drugo, kada su ovi moćni metalurzi počeli da tope gvožđe?

Prstenovi od meteorita kao simboli moći

Tokom „petogodišnje odiseje“, istraživači su analizirali hemijski sastav više od 100 predmeta sa područja današnje Grčke. Posebnu pažnju posvetili su 91 predmetu od gvožđa, uglavnom prstenovima, narukvicama i noževima, koji potiču iz bronzanog doba, odnosno iz perioda od pre oko 3.800 do 3.000 godina.

Koristeći nedestruktivnu rendgensku fluorescentnu analizu, istraživači su utvrdili da 13 ovih predmeta sadrži nikl i da su možda napravljeni od gvožđa poreklom iz meteorita.

Zanimljivo je da su svih 13 predmeta raskošni prstenovi, dostojni fantastičnog sveta, koji sadrže i druge metale poput zlata ili srebra.

Prstenovi takođe imaju proširenja na kojima su se možda nalazili pečati, poput kraljevskih pečata.

Pored toga, većina prstenova potiče iz raskošnih pogrebnih lokaliteta, poput grobnica u Mikeni.

U gotovo fantastičnom prizoru, jedan prsten pronađen je u minojskoj nekropoli, još uvek na prstu osobe za koju se pretpostavlja da je bila visoki sveštenik.

„Ova zapažanja navela su nas da pretpostavimo da su prstenovi verovatno napravljeni od meteorita mogli biti popularni simboli moći među istaknutim pojedincima, pripadnicima dvorske elite Minojaca i Mikenaca“, objašnjavaju istraživači.

Gvožđe možda stizalo iz Egipta, a ne sa grčkog tla

Gvožđe iz meteorita možda je bilo uvezeno iz Egipta, umesto da je pronađeno na lokalnom području.

Geografija Grčke nije bila naročito pogodna za očuvanje meteorita, koji su mogli da se raspadnu ili završe u moru.

S druge strane, sušne egipatske pustinje mnogo su pogodnije za njihovo nagomilavanje jer meteorite štite od oksidacije i rastvaranja.

Istraživači su takođe utvrdili da je 78 predmeta od gvožđa napravljeno od topljenog gvožđa, a ne od kosmičkog gvožđa.

Takvi predmeti od topljenog gvožđa mogli su da se pojave već oko 1400. godine pre nove ere, tokom bronzanog doba, iako su samo dva takva predmeta, privezak i prsten, napravljena pre 1200. godine pre nove ere.

U poređenju sa nalazima iz Anadolije, upotreba gvožđa koje su napravili ljudi u Grčkoj, kako istraživači primećuju, „izgleda da je nekako kasnila“.

Oni pominju mogućnost da su ti predmeti bili uvezeni iz mesta poput Kipra.

Meteoritsko prstenje nestalo kao i svaka druga moda

Moda prstenova od meteoritskog gvožđa trajala je do oko 1200. godine pre nove ere, kada je možda nestala iz različitih razloga — zbog problema sa snabdevanjem ili potražnjom, ili zbog najjednostavnijeg i najljudskijeg razloga: promene mode.

Istraživači zaključuju da je „moguće da je moda prstenja od meteoritskog gvožđa, gotovo isključiva za Minojce i Mikence u kasnom bronzanom dobu, ’prirodno’ izbledela kao što nestaje svaka moda“.

Istraživanje je objavljeno u časopisu Journal of Archaeological Science.