Umetnički inovativno – savremena opera „Oktavija. Trepanacija“

Međutim, to nije slučaj sa moskovskim Elektroteatrom Stanislavski (Эlektroteatr Stanislavskiй) čija repertoarska politika uključuje savremena akademska i eksperimentalna dela, podstičući umetničke inovacije, zahvaljujući posedovanju najnovije tehnologije.

Jedno od takvih ostvarenja je i opera Octavia. Trepanation kompozitora Dmitrija Kurljandskog u režiji Borisa Jukananova nastala 2017. godine povodom stogodišnjice od Ruske revolucije.

Termin „trepanacija" iz naslova dela, hirurški izraz za otvaranje lobanje, prožima sve segmente opere. Otuda i potreba režisera i kompozitora da delo žanrovski definišu kao „opera-operacija". 

Libreto kombinuje eseje Lava Trockog o Lenjinu, iz 1924. godine i fragmente komada Oktavija, o rimskom caru Neronu, koji se pripisuje Seneki. Radnja opere govori o mogućem i verovatnom, o davnom i ne tako davnom vremenu, o tiraniji i o tome kao se sprovodi i šta znači moć. Suština radnje leži u „trepanaciji" revolucije odbacivanjem izvora krvave tiranije i obesnaživanja pojma rata.

Na muzičkom planu uočavamo četiri muzička sloja.

Prvi obuhvata grupu od dvanaest solista koji simbolizuju moć i poredak. Drugi sloj, baziran na Lenjinovoj omiljenoj revolucionarnoj pesmi „Varšavljanka", predstavljen je putem elektronike uz pomoć koje je izvršena „trepanacija" zvuka kroz usporavanje pesme za 100 puta u odnosu na njeno originalno trajanje. Treći sloj poveren je velikom horu koji simboliše Terakota armiju, dok simfonijski orkestar kao četvrti sloj donosi element čistog zvuka.

U skladu sa temom opere, smrt i razaranje glavna su tema scenografije. U centralnom delu stoji velika otvorena lobanja Lenjina, koja ujedno otvara prostor za još jednu pozornicu. Na platformi ispred lobanje dešava se ostatak radnje koja nam na scenu donosi kosture kentaure, obezglavljene vojnike i pojedinačne likove. Scenografija obuhvata i ekran na kojem su projektovani grčki hramovi, tamne figure, krv i plamen.

Opera je premijerno izvedena 2017. godine na Holandskom festivalu, nakon čega je holandska kritika muziku i scenografiju ocenila kao najimpresivniji deo ovog ostvarenja.

Ruska premijera održana je dve godine kasnije u Elektroteatru Stanislavski, na čijem će sajtu biti dostupna za gledanje 24 časa, počevši od večeras (nedelja, 3. maj) u 18.30 po našem vremenu.

Priredila: Nikolina Srećković