Kina prva, SAD druge, Rusija treća – kako Japanci vide pretnje svetskom miru

Japanska novinska agencija Điđi pres danas prenosi rezultate istraživanja javnog mnjenja koji pokazuju da više japanskih građana smatraju vojnopolitičkog saveznika svoje zemlje SAD za krupnu pretnju po svetski mir od tradicionalnog neprijatelja ili geopolitičkog suparnika Rusije.

Reč je o anketi koja se odnosi na viđenje stranih zemalja, koja se nalazi u sastavu složenijeg redovnog godišnjeg istraživanja Japanskog instituta za novinsko istraživanje (JPRI), a na koju je odgovorilo 2.676 osoba starijih od 18 godina.

I dok je prvo mesto kao strana zemlja koja se smatra najvećom opasnošću po svetski mir u tom istraživanju zauzela susedna Kina, s kojom Japan ima teritorijalni spor i s kojom je vlada u Tokiju poslednjih godinu dana u svađi oko Tajvana, na visoko drugo mesto sa 26,8 odsto glasova ispitanika plasirale su se SAD.

Ovo uprkos tome što u vreme sprovođenja istraživanja (od 17. jula do 16. avgusta) još uvek nisu bili izbili skandali kao što je pritisak vlade u Vašingtonu da se ukine Međunarodni krivični sud u Hagu, propraćen uvođenjem sankcija protiv sedamdesetogodišnje predsednice te institucije Japanke Tomoko Akane – postupak vlade u Vašingtonu koji je zapanjio japanske medijske poslenike i javnost, koji su inače skloni vrednovanju međunarodnih institucija.

Takođe, u vreme sprovođenja te ankete još uvek se nije bilo desilo ubistvo japanske državljanke Ane Janagi na ostrvu Okinavi za koje se sumnjiči američki marinac, koje je izazvalo novi talas nezadovoljstva u Japanu u vezi sa baziranjem američkih trupa.

Treba, međutim, reći da istraživanje JPRI nije zahvatilo ni negativne posledice posete ruskog predsednika Vladimira Putina ruskom ostrvu Iturup, koji u Tokiju smatraju svojom teritorijom i nazivaju Etorofu – da jeste, verovatno je i da bi najveća slovenska i svetska država dobila više glasova.

Duplo više ispitanika vidi SAD kao veću pretnju svetskom miru od Rusije

Kuriozitet je, međutim, da su SAD kao remetilac mira dobile duplo više glasova od trećeplasirane Rusije, za koju je glasalo 13,8 posto ispitanika i koja je u istom istraživanju prethodnih godina zbog rata u Ukrajini predvodila crnu listu država koje, po mišljenju japanskih građana, ugrožavaju svetski mir.

Sjedinjene Američke Države su višedecenijski vojnopolitički saveznik Japana, koji mu pruža zaštitu od ideološki i geostrateški suprotstavljenih zemalja poput nekadašnjeg Sovjetskog Saveza, Kine, Severne Koreje i sadašnje Rusije. SAD su i zemlja koja nesumnjivo uživa naklonost japanskih medija. Pa, ipak, one su u pomenutom istraživanju "uspele" da sa samo 6,6 posto glasova u 2024. ove godine skoče na čak 26,8.

Ovo pogoršanje u imidžu SAD u Japanu očigledno se poklapa sa drugim mandatom predsednika Donalda Trampa, čija se spoljna politika sastoji, između ostalog, u nastojanju da se iznude velike svote novca od saveznika pretnjom visokim carinama.

Mada se zvanični Tokio uzdržavao od osuda američkih napada na Venecuelu i Iran, sigurno je i da te instance kršenja međunarodnog prava, moralnih i humanitarnih principa nisu sasvim promakle japanskoj javnosti, pogotovo zbog poremećaja u snabdevanju gorivom i opštom zebnjom i neizvesnošću u vezi sa mogućim nestašicama i inflacijom. Druge uzroke moguće je tražiti i u nipodaštavanju s kojim se američki lider odnosio prema Japanu, između ostalog, nazivajući ga "razmaženom zemljom".

S druge strane, Japan se sa Rusijom spori oko ostrva iz južnog dela Kurilskog lanca koja se u toj carevini nazivaju "severnim teritorijama". Ta ostrva na samom kraju Drugog svetskog rata zauzela je sovjetska Crvena armija, nakon što je uništila velike japanske snage u Mandžuriji i na severu Korejskog poluostrva.

Osim toga, tokom 20. veka Tokio i Moskva su se još tri puta oružano sukobili: u Rusko-japanskom ratu 1904–1905. godine, tokom međunarodne vojne intervencije u novoformiranom Sovjetskom Savezu (nakon Oktobarske revolucije) u periodu od 1918. do 1922, kada je Japan prednjačio po ljudskim i materijalnim resursima uloženim u taj prodor s ciljem da otcepi istočni Sibir, i 1939. godine u Halhin Golu na granici Kine i Mongolije, koja je u to vreme praktično bila klijent država SSSR-a. Štaviše, tokom Hladnog rata u Japanu je postojao konstantan strah da bi Sovjetski Savez mogao da preko domaćih levičara pokuša prevrat u Zemlji izlazećeg sunca.

Kada se uzmu u obzir ta istorija neprijateljstva, ideološke suprotstavljenosti i teritorijalnih sporova sa Rusijom, te posleratna ideološka i propagandna dominacija SAD u životu u Japanu, jasno je da mišljenje da su SAD veća pretnja po svetski mir od Rusije u Zemlji izlazećeg sunca vrlo retko i neočekivano.

Ipak, mnogi komentatori u Japanu smatraju da, s obzirom na sve što je vlada predsednika Trampa učinila od svog konstituisanja početkom januara prošle godine naovamo, takav rezultat ankete, mada iznenađenje, nije veliko iznenađenje.