Kakve dragocenosti čuvaju ikonostas i riznica knjaževačke crkve

Izgrađena po nalogu Knjaza Miloša 1835, knjaževačka crkva vremenom je postala svojevrstan simbol varoši na obalama dva Timoka. Njen prvi ikonostas i živopis naslikao je Georgije Bakalović. ali su oni uništeni kada je crva spaljena tokom srpsko-turskih ratova. Novi ikonostas i živopis delo su srpskog slikara Nikole Markovića.

„Ono što knjaževačku crkvu čini posebno zanimljivom kad govorimo o njenom živopisu jeste predstava kneza Mihajla Obrenovića u liku kneza Lazara upravo među svetiteljima na svodu knjaževačke crkve. I to je najveći značaj zbog čega ovo blago i nadalje generacije i naučnika i stručnih radnika trebaju da čuvaju“, kaže prof. dr Ana Kostić, istoričar umetnosti sa Filozofskog fakulteta u Beogradu.

Osim ikonostasa i živopisa dragoceni i značajni su i predmeti iz riznice knjaževačke crkve.

„Ono što je recimo interesantno, da se u knjaževačkoj crkvi nalaze brojni radovi beogradskog zlatara Jovana Nikolića, jednog od najznačajnijih majstora Srba druge polovine 19. veka koji je radio u Beogradu, tako da Knjaževačka riznica odražava ekonosku moć zajednice okupljene oko crkve Svetog Georgija, liturgijsku veličajnost, znači, svi ovi predmeti su nekad bili u upotrebi“, kaže dr Vuk Dautović, naučni saradnik odeljenja za istoriju umetnosti Filozofskog fakulteta u Beogradu.

Radovi učesnika naučnog skupa objavljeni su u posebnom zborniku u izdanju knjaževačkog Zavičajnog muzeja.

„190 godina jeste veliki jubilej i jeste način da mi pokažemo da vrednujemo ovu svetinju i da o njoj ima mnogo da se kaže, da ostane na svojim temeljima pre svega i da se zaštiti od daljeg propadanja“, navodi Milica Mihajlović, direktorka Zavičajnog muzeja Knjaževac.

Detaljna istraživanje crkve sprovedena su saradnjom crkvene opštine Knjaževac, Eparhije timočke, Zavičajnog muzeja, Narodne biblioteke Njegoš, Narodnog Muzeja u Zaječaru, Univerziteta u Beogradu i uz podršku opštine Knjaževac.

„Kroz tu našu saradnju mi prikazujemo sve ono što do sada nije bilo toliko dostupno javnosti, te kao i u ovom smislu, gde je crkva živa i aktivna ona donosi vrlo velike duhovne i duževne koristi kulturi, narodu, obrazovanju“, navoditra mitropolit timočki, gospodin Ilarion.

Poseban deo blaga knjaževačke crkve, malo poznat javnosti je i njena zbirka starih knjiga sa 63 naslova koji imaju status kulturnog dobra od izuzetnog značaja.