Muzej zvuka – Šansone tuge

Sintagma koja se u Engleskoj od sredine devedesetih godina vezivala za Princezu Dajanu i njenu nesrećnu sudbinu, poslužila je ovom ansamblu da osvetli živote dve renesansne vladarke i bogat muzički repertoar koji je za njih napisan – Anu od Bretanje i Margaritu Austrijsku.

Prema svedočanstvima savremenika, obe su bile impresivne u svojim vladarskim ulogama, ali istovremeno i žene čiji su sudbine određene nestalnim dinastičkim savezima, a životi ispunjeni bolom zbog višestrukih smrti dece i supružnika.

Margarita Austrijska, ćerka habzburškog cara Maksimilijana I, sa samo dve godine morala je da napusti roditelje kako bi bila odgajana na francuskom dvoru, kao buduća žena francuskog prestolonaslednika. Umesto toga, postala je njihov talac, da bi se nakon promene političke klime udala za naslednika španskog prestola, koji je ubrzo umro. Ista sudbina zadesila je i njenog drugog supruga Filberta II Savojskog, a poslednji veliki gubitak bila je smrt njenog brata, španskog kralja Filipa Lepog.

Ipak, kao vladarka Flandrije, u ime svog nećaka Karla V, svoju prestonicu u Mehelenu učinila je centrom burgundske kulture. Muzika je zauzimala značajno mesto na njenom dvoru, te su u kraćem ili dužem perodu, u službi Margarite Austrijske bili Žosken de Pre, Marbrianus de Orto i pre svih, Pjer de la Ri.

Sudbinu ispunjenu političkim intrigama i porodičnim nesrećama imala je i Ana od Bretanje – nakon smrti oca, sa samo dvanaest godina morala je da brani nezavisnost ove teritorije, stupajući u brak sa habzburškim carom Maksimilijanom I, Margaritinim ocem. Ipak, ova unija nije bila uspešna i tri godine kasnije, pošto je Francuska osvojila Bretanju, ovaj brak je poništen, a Ana primorana da se uda za francuskog kralja. Nakon smrti tri sina, a potom i supruga, Ana se udala i za novog naslednika Francuskog prestola, Luja XII, do kraja života pokušavajući da povrati autonomiju rodne Bretanje.

U njenom slučaju, osim metaforičnog značenja, naziv „Kraljica srca“ ima i sasvim opipljiv trag, jer je nakon smrti ove vladarke, njeno srce položeno u zlatni relikvijar, koji je potom, prema njenoj želji odnesen u prestonicu Bretanje, Nant, dok je telo sahranjeno u Sen-Deniju.

Na albumu ansambla Gesualdo six iz 2024. godine, ovi muzičari su predstavili program čiju okosnicu čine „šansone tuge“ – specifičan žanr melanholičnih dvorskih pesama, koji su obe kraljice posebno volele. Margarita Austrijska je čak poručila pesmaricu u kojoj su sakupljene ove šansone, među kojima su, između ostalih, radovi Pjera de la Rija i Luizeta Kompera.

Urednica emisije: Ivana Neimarević