Pijanizmi Balkana ‒ Branko Sepčić

Konstataciju da je hrvatski pijanizam druge polovine 20. veka u najvećoj meri oformljen u klasi Svetislava Stančića, potvrđuju brojni primeri klavirskih umetnika koji su obeležili ovo razdoblje. Među pijanistima aktivnim u decenijama nakon Drugog svetskog rata, kojima smo posvetili neke od prethodnih emisija ciklusa Pijanizmi Balkana, istaknuto mesto imali su Stjepan Radić, Melita Lorković, Branka Musulin, Ranko Filjak, Pavica Gvozdić i Jurica Murai. Oni su – uz svoje koncertne aktivnosti – kao Stančićevi naslednici u većini delovali i kao pedagozi na Muzičkoj akademiji u Zagrebu (izuzev Branke Musulin koja je praksu nastavila u Nemačkoj), prenoseći na ovoj instituciji izvođačku stilistiku takozvane „zagrebačke pijanističke škole” i na narednu, danas aktuelnu generaciju hrvatskih klavirskih umetnika. Jedna od danas ređe pominjanih ličnosti iz plejade učenika Svetislava Stančića bio je i Branko Sepčić, umetnik čiji sačuvani snimci danas imaju egzotičnu privlačnost jedne gotovo zaboravljene poetike koja dopunjuje sliku dometa hrvatskog pijanizma tokom jugoslovenske epohe. Umetnik širokog reperotara, jednako aktivan kao solista i kamerni muzičar, ali i kao pedagog, Sepčić je za života, pa i danas, gotovo dve decenije nakon smrti, ostao u senci eksponiranijih figura svoje generacije rođene krajem dvadesetih i početkom tridesetih godina prošlog veka. Ne samo iz tog razloga, već prvenstveno izuzetnih umetničkih dometa njegovog pijanizma, portret Branka Sepčića osvetlićemo kroz njegove interpretacije dela stilski različitih stvaralaca.

Rođen 1929. godine u Glini, Branko Sepčić je studije klavira pohađao na Muzičkoj akademiji u Zagrebu u klasi Svetislava Stančića gde je diplomirao 1956. godine. Kao i većina hrvatskih, pa i jugoslovenskih umetnika tog vremena, Sepčić iz Zagreba odlazi na usavršavanje u inostranstvo, te na Akademiji Santa Čečilija u Rimu provodi narednih godinu dana u klasi Gvida Agostija. Po povratku u Jugoslaviju, od 1957. do 1961. godine radi na Radio-televiziji Zagreb, te tokom četiri godine za potrebe ove medijske kuće Sepčić ostvaruje niz snimaka solističke i kamerne literature inostranih, ali i domaćih umetnika. Uvidom u programske šeme ne samo zagrebačkog radija, tokom 60-ih i 70-ih godina prošlog veka, već i na talasima drugih radijskih stanica u tadašnjoj državi, koje su sačuvane na stranicama ondašnje štampe, ukazuje se da je Sepčić često emitovan kao izvođač romantičarske literature poput one Šumana, Lista i Rahmanjinova, ali i Geršvina, te savremenih jugoslovenskih autora, (pomenimo koncerte Demetrija Žebrea ili Stjepana Šuleka koje je snimao u pratnji domaćih orkestara).

Nakon kraćeg perioda koji je proveo kao profesor u školi „Pavao Markovac” u Zagrebu, Branko Sepčić od 1962. godine deluje najpre kao korepetitor na Muzičkoj akademiji u ovom gradu, a potom od 1976, pa do penzionisanja 1999. godine i kao profesor klavira. Rane šezdesete godine označile su početak njegovog koncertnog delovanja pre svega na jugoslovenskim scenama, te među sačuvanim podacima izdvajamo dve novinske objave na stranicama „Borbe” – prvu iz decembra 1961. godine u kojoj se najavljuje zajednički koncert Stjepana Radića i Branka Sepčića na Kolarcu u pratnji orkestra Radio Beogarda i mešovitog hora Radio Zagreba, te drugi, solistički, iz 1965. godine. Na vrhu jedne Borbine stranice tadašnja Koncertna poslovnica Srbije objavila je oglas u kojem je pompezno stajalo: „Sutra u 20 časova Šumanovo veče: Bečki karneval, Leptiri, Arabeska, Maštanje i Karneval – sviraće izrazito darovit zagrebački umetnik – pijanista izvrsne tehnike i velike muzikalnosti Branko Sepčić”. Mada kritiku ovog nastupa danas nije moguće pronaći, činjenica da je Sepčić u ovo vreme započeo i nastupe na inostranim scenama, koji će se u narednim godinama nizati u Italiji, Austriji, Nemačkoj, Holandiji, Švedskoj i po Sovjetskom Savezu, samo govori da je njegovo izvođačko umeće uspelo da stekne naklonost publike. Uostalom, u jednoj muzičkoj kritici iz sredine 60-ih Marija Koren veoma je pozitivno ocenila nastup koji je pijanista održao sa američkim baritonom Tomasom Kerijem na Kolarcu, dok je 1975. godine Snežana Nikolajević, prateći koncert Beogradske filharmonije i Stanka Šepića na istoj sceni, na kojem je u ulozi soliste nastupio upravo Sepčić, pohvalila njegova „nastojanja da prezentira specifičan duh i ritam džeza (u Geršvinovoj Rapsodiji u plavom) i ostvari razvojnu liniju kroz raznorodan tematski materijal”. U emisiji, Branka Sepčića predstavljamo upravo kao solistu u jednom, doduše istorijski udaljenijem delu ‒ Koncertu za klavir i orkestar u A-duru, Kehlova oznaka 488 Volfganga Amadeusa Mocarta koji je 1991. godine pijanista snimio sa Dubrovačkim gradskim orkestrom i slovenačkim dirigentom Antonom Nanutom. Sepčić Mocartovu solističku deonicu donosi suvim klavirskim zvukom gotovo oslobođenim pedalizacije, krutog ritma i agogike – izvođačkom stilistikom koju upadljivo deli sa većinom ostalih pripadnika svoje generacije potekle iz klase Svetislava Stančića, a koja ovakvom fizionomijom zvuka otkriva svoje nemačke korene.

Zanimljivo je pomenuti da je ovaj hrvatski pijanista veliki afinitet iskazivao i ka slabije poznatim stranicama muzičke literature, te da je tako osim na koncertom podijumu realizovao i jedan monografski album u celosti posvećen muzici irskog romantičara Džona Filda. U osvrtu na ovaj album koji je 1982. godine objavio Jugoton, Jagoda Martinčević je zapisala: „Umjetnik izrazite osobnosti, Branko Sepčić je stekao vrlo jasne simpatije glazbenih znalaca. Za svoje pijanističko umijeće, te osobiti istančan ukus pri odabiru repertoara, on u pravilu ubire pohvale, pa tako u nizu recenzija nailazimo na komplimente koji ga označavaju profinjenim, senzibilnim i produhovljenim umjetnikom koji posebno voli intimističke klavirske sadržaje. To se posebno odnosi na mali pothvat koji je Sepčić poduzeo promovirajući u našoj sredini po prvi put Nokturna Irca Džona Filda, prethodnika istorodne glazbe Frederika Šopena. Redakcijom notnog materijala, živom izvedbom i snimkama, Branko Sepčić je s ovim projektom otškrinuo vrata neistraženim glazbenim prostranstvima na tom području...” Na reči Jagode Martinčević, nadovezaćemo se konstatacijom da Sepčić Fildovim Nokturnima prilazi sa delikatnošću oblikovanja tonskog izraza kakav, iako realizovan sa savremenom instrumentu, stilistički sasvim odgovara sentimentalnoj klavirskoj muzici ranog romantizma. Sa ovog albuma u emisiji donosimo izbor Fildovih Nokturna.

Ovaj umetnik je koncertnu praksu negovao do poznih godina života, po raspadu Jugoslavije uglavnom u Hrvatskoj, u kojoj je bio i nagrađivan, te među priznanjima koja je tokom decenija aktivnog delovanja dobio treba pomenuti prestižnu nagradu Milka Trnina za izvođačke poduhvate u 1973. godini, kao i Nagradu Udruženja hrvatskih muzičkih umetnika. Branko Sepčić je preminuo u Zagrebu 2006. godine, ali interesovanje za njegovu muzičku ostavštinu kao da je potom iznova oživelo, pa je tako Udruženje hrvatskih muzičkih umetnika 2007. godine objavilo vredan kompakt-disk sa Sepčićevim intereptacijama Simfonijskih varijacija Sezara Franka, Klavirskim koncertom Roberta Šumana i Koncertom u Es-duru Franca Lista, dok je nezavisna diskografska kuća Orfej u saradnji sa Hrvatskom radio-televizijom izdala kompakt disk digitalizovanih snimaka Geršvinovih klavirskih koncerata koje je Sepčić snimio daleke 1971. godine.

Autor emisije: Stefan Cvetković