Pijanizi Balkana – Konstantinos Papadakis

Na početku karijere hvaljen kao jedna od velikih nada međunarodne pijanističke scene, a potom afirmativno opisivan kao umetnik prirodne spontanosti i iskrenog izraza, grčki pijanista Konstantinos Papadakis jedan je od zasigurno najboljih savremenih klavirskih interpretatora poteklih iz ove balkanske zemlje. I mada već više od dve decenije živi u Sjedinjenim Američkim Državama gde koncertira i deluje kao profesor, njegovi redovni angažmani u rodnoj zemlji, među kojima posebno mesto zauzima „Letnja škola muzike” koju vodi u Atini za učenike i studente iz Grčke i regiona, kao i saradnje sa grčkim kompozitorima čija dela rado izvodi i promoviše, čine ga ne samo po rođenju pijanistom koji Balkan doživljava kao svoj matični prostor. Pijanizam Konstantinosa Papadakisa, već pri prvom susretu pažnju privlači prefinjeno kultivisanim izrazom – pedantno izvajanim konturama fraza, te delikatnim zvukom kojim sa jednakim uspehom iznosi dela "starih majstora" koliko i najzahtevnija dela romantičarskog i ranog modernističkog repertoara. Muzičar lirskog senzibiliteta, Papadakis bi se po karakteru možda najbliže mogao uporediti sa današnjim Mihailom Pletnjovim, čiji "kontemplativni" pristup muzici i težnja ka krajnjem pojednostavljenju muzičkog iskaza za instrumentom deluju naglašeno kontrastno opštoj ubrzanosti savremenog života. Međutim, u jednom ovakvom opredeljenju može se naći dovoljan argument da se umetnost prema duhu vremena u kojem nastaje može uodnositi i kroz individualni eskapizam kao umetnikovu potragu za neophodnom kontratežom stavrnosti. Tada, njegova prividna alijenacija dobija funkciju angažovanosti u svrhu duhovne katarze koju svojim delom publici nudi.

Na početku emisije ćemo predstaviti izbor Papadikasovih interpretacija sonata Domenika Skarlatija. Stilski korektan u meri koju dopušta izvođenje na savremenom klaviru, Papadakisov lazuran, bezbrižan, blago melanholičan, čak i sentimentalan Skarlati pleni visokom estetikom zvuka, ostvarenom filigranskim brušenjem motiva i pasaža.

Rođen 1972. godine u Iraklionu, na Kritu, Papadakis je studirao na Helenskon muzičkom konzervatorjumu u rodnom gradu, u klasi Vilme Antonakaki. Pažnju domaće muzičke javnosti privukao je pobedom na Pan-helenskom pijanističkom takmičenju u Solunu, koja mu donosi stipendiju za nastavak studija u Atini gde postaje student Kostasa Gaetanisa. Sa ove institucije izlazi ovenčan diplomom i „Zlatnom medaljom za izuzetnost” koja je prvi put dodeljena upravo njemu. Kostantinos Papadakis se potom usavršava kod Martina Tirimoa i Nikolaja Petrova, a dobija i jedinstvenu priliku za rad sa velikim Vladimirom Aškenazijem. Sredinom devedesetih Papadakis odlazi u Sjedinjene Američke Države gde na Umetničkoj školi Univerziteta u Bostonu završava još jedan ciklus studija kod Entonija di Bonaventure, američkog pijaniste specijalizovanog za muziku 20. veka. Po završetku ove škole 2000. godine, Papadakis na njoj dobija svoju klasu, te svoje profesionalne (pedagoške koliko i koncertne) angažmane od tada, težišno usmerava na američki kontinent. U tom smislu, može se pomenuti i to da je u periodu od 2006. do 2011. Konstantinos Papadakis bio gostujući profesor i na Semjuel Barber koledžu na Univerzitetu Vest Čester u Pensilvaniji. Ipak, zahvaljujući vezi sa rodnom Grčkom koju nikada nije prekidao, ovaj pijanista je redovan je gost u domovini, ne samo kao samostalan umetnik, već i kao solista sa grčkim kamernim ansamblima i orkestrima, sa kojima je ostvario i nastupe po evropskim zemljama. Mada ne geografski ekstenzivna, njegova biografija beleži nastupe u pojedinim evropskim zemljama, Rusiji, te primarno u Kanadi u Sjedinjenim Američkim Državama gde je za proteklih dvadesetpet godina održao veliki broj koncerata, između ostalog i u Karnegi holu. Prilično svestranih repertoarskih orijentacija koje obihvataju preko tri stotine solističkih dela, Papadakis izvodi ostvarenja Skarlatija, romantičarskih kompozitora, zatim Bartoka i Stravinskog, ali i savremenih kompozitora poput Ligetija i Kramba. Kritika je veoma pozitivno istakla njegova tumačenja Bahovih Engleskih svita, kao i Ligetijevih Etida za klavir. Za sada jedini album u njegovoj diskografiji posvećen je muzici Franca Lista.

Povodom 200. godišnjice rođenja ovog kompozitora 2011, Konstantinos Papadakis je snimio nesvakidašnji album naslovljen „Kratki List” sa jedinstvenim izborom Listovih klavirskih minijatura. I mada su sva dela na ovom albumu u produkciji nezavisne grčke diskografske kuće Si-Di Bejbi kraća od nekoliko minuta, svako od njih pojedinačno pruža uvid u jednu stranu Listovog nomadskog, poetskog, đavolskog, romantičnog, virtuoznog, religioznog i avangardnog muzičkog karaktera.

U emisiji ćemo Papadakisov pijanistički izraz prikazati i izborom njegovih interpretacija dela Franca Lista sa ovog albuma. Papadakisov List je kristalno jasnog zvuka, naglašeno poetičan, pa i sentimentalan (što uostalom odgovara stilu salonske klavirske minijature kojoj ova dela pripadaju), bez jačih karakternih napona karakterističnih za veća Listova dela. U diskografiji mađarskog kompozitora kojom dominiraju njegove Godine hodočaća, Transcendentalne etide, Sonata u ha-molu ili klavirski koncerti, Papadakisov fokus na kratke forme predstavlja istinsko osveženje.

Autor emisije: Stefan Cvetković