Gramofonija – Stanislav Monjuško: Strašni dvor

Prva poljska produkcija ove Monjuškove opere sa dirigentom Janom Krencom sa kraja pedesetih godina je na zapadu postala poznata zahvaljujući piratskoj delatnosti bivšeg operskog prvaka Bruna Rontija koji je objavio butleg izdanje ovog boks seta u Njujorku. Kako su Suprafon i Poljske ploče imali legalna predstavništva u Sjedinjenim Američkim Državama, Ronti se našao pred ozbiljnim optužbama zbog kojih se preselio u unutrašnjost Amerike, nastavljajući pritom svoju delatnost piraterije. Preko njegovih izdanja se američka publika upoznala sa ovom operom, te je ona postala veoma cenjena i tražena kod inostrane publike. Tako je već 1965. godine, u okviru obeležavanja dvesta godina Velikog teatra u Varšavi, Vitold Rovicki kao novopostavljeni umetnički direktor narodne opere priredio novu produckiju „Strašnog dvora”, koja je pored scenskog izvođenja objavljena i na ploči. Iako su samo najatraktivniji muzički segmenti zabeleženi na vinilu, ploča je očekivano postigla veliki uspeh, naročito među zapadnom publikom. Snimak je zabeležio čuveni bračni par Urbanski u sali Velikog teatra, a iako je ploča u nekoliko navrata objavljivana, ne postoji integralna verzija ovog snimka na nosaču zvuka. Takođe, nije bilo ni digitalnih reizdanja.

Snimak koji emitujemo je bio najčuveniji zapis ove opere sve do ponovnog izvođenja sa Janom Krencom iz 1981. godine, koje je, ponovo kao i u Rontijevoj piratskoj verziji tri decenije ranije, objavljeno kao boks set kompletnog dela. Ovo izvođenje je ubrzo nadmašilo sva prethodna po popularnosti jer je bilo objavljeno u celini i kao zvanično izdanje, međutim, ploča na kojoj diriguje Rovicki je u ovom periodu počela da dobija kultni status i to zbog dizajna omota koji je kreirao najčuveniji poljski umetnik plakata i postera Valdemar Švježi. Njegovi plakati za filmove i predstave su osamdesetih godina počeli da bivaju izlagani u muzejima u Njujorku, Amsterdamu i Berlinu, te se javilo veliko interesovanje i za njegove manje poznate radove u koje spadaju i omoti za tridesetak izdanja u produkciji Poljskih ploča, među kojima je i ovaj snimak.

Autor Milan Milojković
Urednica Sanja Kunjadić