Pijanizmi Balkana – Ivan Dončev

Sumirajući svoje utiske o sviranju Ivana Dončeva, jednog od najtalentovanijih bugarskih pijanista koji se na sceni pojavio početkom ovog veka, Aldo Čikolini ga je definisao kao „pijanistu obdarenog izvanrednom tehnikom i sofisticiranom muzičkom nutrinom”.

Stekavši celokupno muzičko obrazovanje na Sofijskoj akademiji, Dončev se po odlikama svoje tehnike i stilu sviranja može označiti nastavljačem bugarske pijanističke škole. I mada je tokove jednog izvođačkog kanona, poput kakve „reke ponornice” teško ispratiti, s obzirom na činjenicu da u transgeneracijskom rasponu ume da sakriva svoj pravac, kao i da ulivanjem drugih uticaja gubi inicijalni karakter – opstajući pre kroz preobražaje nego u konzistentnom obliku – pomenuti kanon u svojim pojedinim osobenostima ipak uspeva da sačuva identitet. U slučaju pedagoške linije kojoj pripada Ivan Dončev, učenik Julije Nenove, ćerke Dimitrova Nenova, jednog od utemeljivača bugarskog nacionalnog stila, te pijanističke odlike mogle bi se definisati u koordinatama koloristički raznovrsnog tonskog spektra i upadljivo realističke karakterizacije muzičkog materijala, bez naglašenijh istupanja u pravcu idiosinkratičnih tumačenja. Po izrazu i zvuku, moglo bi se primetiti da je stil Dončeva u nacionalnim okvirima veoma blizak pijanizmu bugarske umetnice Svetle Protič, mada poređenje ne mora uvek nužno biti i bilo kakav dokaz. Ono što je bitnije jeste da snaga i dejstvo muzičkog izraza Ivana Dončeva odražavaju istinski smisao za umetničku transpoziciju ideje dela u zvuku. Suverenom tehnikom kadrom da se prilagodi zvučnim opsezima literature pisane za preteče klavira, ovaj pijanista je, između ostalog, poseban doprinos dao tumačenju dela baroknih stvaralaca poput Johana Sebastijana Baha i Domenika Skarlatija.

Rođen u Burgasu 1981. godine, muzičko obrazovanje je započeo sa pet godina, a nastavio na Nacionalnoj muzičkoj akademiji „Pančo Vladigerov” kao učenik Julije Nenove. Tri godine kasnije održao je svoj prvi javni resital, kada dobija i srebrnu medalju na Međunarodnom pijanističkom takmičenju u Strezi. Sa svega dvanaest godina debitovao je na koncertu sa Bugarskom filharmonijom izvodeći Hajdnov Klavirski koncert u De-duru. Značajan događaj u njegovoj biografiji bilo je osvajanje prve nagrade sa specijalnim priznanjem na Nacionalnom takmičenju „Svetoslav Obretenov”, te za ovo postignuće Dončev dobija stipendiju od rodnog grada Burgasa.

Ovaj pijanista je prvi put dospeo u pažnju međunarodne javnosti sa šesnaest godina, nakon što je osvojio tri nagrade na „Međunarodnom takmičenju pijanista Karl Filč” u Rumuniji, uključujući Veliku nagradu „Frederik Šopen” koju dodeljuje Šopenovo društvo u Darmštatu i Specijalno priznanje za sopstvenu kompoziciju koju je izveo na istom konkursu. Iste godine debitovao je, na zapadu Evrope, u koncertnoj dvorani Gaštajg u Minhenu. Od tada, Dončev je održao koncerte u brojnim dvoranama širom starog kontinetna, ali i Azije i Amerike poput sale Konzervatorijuma Čajkovski u Moskvi, u Bezendorfer sali u Beču, Holst holu u Londonu, Sali Verdi u Milanu, Merkin holu u Njujorku i brojnim drugim. Pored solističke prakse kroz koju se publici predstavlja kao izvođač veoma širokog, ali u glavnom kanonskog repertoara, Dončev je aktivan i kao kamerni muzičar. Kao jedan od referentnih u karijeri, izdvaja se u ovom kontekstu koncert koji je 2011. godine na Muzičkom festivalu Fenetranž u Francuskoj održao sa legendarnim Aldom Čikolinijem, u formi klavirskog dua.

Sa preseljenjem iz Sofije u Rim pre petnaestak godina, započela je i intenzivnija internacionalna karijera ovog umetnika, koja je osim koncetnog uključila i studijsko delovanje. Dončev je tako do danas realizovao četiri albuma, tri solistička sa delima Lista, Čajskovskog i slabije poznatog savremenog italijanskog kompoziora Vita Palumba, kao i jedan kompakt-disk Betovenovih odabranih violinskih sonata koji je načinio u saradnji sa Ivom Stankovim. Iza produkcije svih dosadašnjih albuma stala je italijansko-bugarska nezavisna diskografska kuća Gega Nju.

Među orkestrima sa kojima je Dončev do danas nastupao nalazi se impozantan broj od preko trideset uglavnom manje afirmisanih ansambala, svedočeći o značajnom udelu ove vrste angažmana u njegovim ukupnim koncertnim aktivnostima. Ovaj pijanista delio je tako do sada podijum sa Njujorškim festivalskim orkestrom, Simfonijskim orkestrom Rosini, Zagrebačkim solistima, Simfonijskim orkestrom Barija, Firentinskim kamernim orkestrom, Burgaskom filharmonijom, pa i sa našim Niškim simfonijskim orkestrom, sa kojim je 2019. godine izveo Šopenov Drugi klavirski koncert. Njegov smisao sa suvereno oblikovanje solističkog parta u okvirima koncertantnog žanra u emisiji ilustrujemo snimkom Betovenovog Koncerta za klavir i orkestar u Es-duru broj 5, poznatijeg kao Emperor. Njujorškim festivalskim orkestrom dirigiuje Hideaki Hirai.

Autor emisije: Stefan Cvetković