Gramofonija – Duhovna muzika Salvatorea Martirana i Donalda Martina

Ovo je još jedan od vinila koji su objavljeni u okviru edicije Antologija snimljene američke muzike, a koji je značajan najpre zbog svog tematskog usmerenja, ali i zbog toga što dela koja se nalaze na njemu zauzimaju izuzetno mesto u opusima kompozitora koji su ih stvarali. Naime, ploča je posvećena duhovnim ostvarenjima američkih autora i kompozicije na ploči su odabrane jer ilustruju specifičnosti hrišćanske muzike u Sjedinjenim Američkim Državama. Međutim, Martiranova Misa sa kraja pedesetih godina koja je odabrana za ovo izdanje, svojevrstan je omaž uticajima koje su na njega imali stari italijanski kompozitori koje je proučavao nekoliko godina ranije tokom boravka u Firenci, gde je studirao pod mentorstvom Luiđija Dalapikole. Međutim, Martirano će kasnije postati poznat pre svega kao dizajner elektronskih instrumenata i kompozitor elektroakustičke muzike, te je ovo delo značajno svedočanstvo o počecima karijere ovog kreativnog stvaraoca koje pokazuje put koji ga je doveo do kasnijih tehnoloških i kompozicionih otkrića. S druge strane, Martino je čuven kao autor dvanaesttonske muzike pod uticajem Miltona Bebita, sa disonantnim i smelim delima bez previše aluzija na duhovno nasleđe. Međutim, Martino će takođe provesti svoje studije u Italiji u klasi Dalapikole, koji ga je uputio na proučavanje renesansnih klasika. U tom smislu, ploča koju večeras slušate nije samo primer religijske muzike u Sjedinjenim Američkim Državama, već i uticaja italijanskih kompozitora na američku muziku pedesetih godina ostvarenog posredstvom Američke akademije u Rimu čiji je član bio Martirano i Fulbrajt fondacije koja je stipendirala studije Martina.

Martiranovu Misu su zabeležili Džeri Brak i Mark Dihter u Centru za izvođačke umetnosti Univerziteta Ilinois, dok je Martinovo ostvarenje snimio Ken Robertson u Studiju Kolumbija u Njujorku. Digitalno remasterovani snimci sa ove ploče su objavljeni na kompakt-disku 1998. godine, a danas su deo digitalnog kataloga kompanije Ploče novog sveta. Zanimljivo je da je verzija na kompakt-disku i dalje u ponudi na sajtu kompanije, pored opcija za daunloud, dok izdanja na vinilu nisu ponovo objavljivana.

Autor Milan Milojković
Urednica Sanja Kunjadić