Umetnički ansambl Ministarstva odbrane „Stanislav Binički”

Muzika je igrala značajnu ulogu u vojsci od perioda Kneževine Srbije do danas, što je doprinelo i razvoju kulture u našoj sredini. Prve regularne vojne jedinice u svojim redovima su imale značare – odabrane vojnike trubače i dobošare, koji su znacima prenosili komande, pružali ritmičku osnovu u marširanju i davali podsticaj u vojevanju. Prva vojna banda, odnosno Knjaževsko-serbska banda kneza Miloša osnovana je 1831. godine za potrebe vojnih formacija i bila je temelj orkestarske prakse u Sribji.

Kasnije je, u želji da naša zemlja muzički liči na ostali deo Evrope, kralj Aleksandar Obrenović dao zadatak kompozitoru i dirigentu Stanislavu Biničkom, da osnuje vojni orkestar koji će služiti i narodu. Monarh je od njega zahtevao da svake nedelje na Kalemegdanu održava koncerte klasične muzike za građanstvo, a ovi događaji ubrzo su postali pravi „bum” u prestonici.

Velikim trudom Stanislava Biničkog formiran je tako prvi simfonijski orkestar 26. septembra 1899. godine, koji je tada nosio ime Beogradski vojni orkestar. Ansambl je u decenijama koje su usledile menjao nazive preko Orkestra kraljeve garde i Ansambla Jugoslovenske narodne armije, do današnjeg – Umetnički ansambl Ministarstva odbrane „Stanislav Binički”, a kroz 125 godina svog postojanja orkestar je zadržao kontinuitet izvođenja Paradnog marša.

Ubrzo po osnivanju Stanislav Binički je sa Orkestrom održao i prvi umetnički koncert, a hroničari su zabeležili i to da je Beograd radoznalo dočekao nov muzički dah proistekao iz nastupa ovog ansambla. Priređujući koncerte na kojima je svirana popularna muzika, a koji su se održavali u bašti kafane „Kolarac”, kao i simfonijske koncerte na kojima su izvođena i dela starih majstora, Binički je edukovao kako muzičare, tako i publiku.

Početkom 1904. godine rasformiran je Beogradski vojni orkestar i Binički osniva Muziku kraljeve garde, angažujući vojne muzičare iz različitih sastava sa najviše znanja i orkestarskog iskustva, da bi nakon tri godine ansamblu ponovo promenio ime, i to u Orkestar kraljeve garde. Ipak, orkestar se i danas češće sreće u muzičkoj literaturi pod prvobitnim nazivom.

U periodu do Prvog svetskog rata delatnost Orkestra kraljeve garde i Stanislava Biničkog imala je veliki uticaj na srpske muzičke prilike. Nekoliko koncerata održanih u Beogradu se smatraju značajnim datumima u našoj muzičkoj istoriji, kada su publici predstavljena monumentalna dela svetske literature. Tako je u kafani „Kolarac”, 12. decembra 1907. godine, izveden oratorijum Sedam reči Hristovih Jozefa Hajdna, a već naredne i njegov oratorijum Stvaranje sveta. Kruna svih dotadašnjih uspeha bilo je izvođenje Betovenove Devete simfonije koje se odigralo 5. aprila 1910. godine u Narodnom pozorištu uz učešće, za tu priliku, specijalno pripremljenog orkestra od 75 muzičara, kojeg su činili muzičari Orkestra kraljeve garde i preko 120 članova horskog ansambla, sačinjenog od članova više pevačkih društava.

U vreme Prvog svetskog rata zaustavljen je proces profesionalizacije vojske i pokušaj trajnog osiguranja sistemskog obrazovanja vojno-muzičkih kadrova. Godine 1915, Binički je zajedno sa vojskom prešao preko Albanije, kada su stradali mnogi muzičari, dok je kompletna muzička arhiva Orkestra kraljeve garde izgubljena, kao i veći deo instrumenata. Dolaskom na Krf, Binički se angažovao na reorganizaciji ansambala, a vojni vrh je u najkraćem roku obezbedio mogućnost za delovanja vojne muzike u ratnim uslovima.

Nakon Drugog svetskog rata, 1947. godine, orkestar menja ime u Umetnički ansambl Doma Jugoslovenske narodne armije u Beogradu. Tih decenija u fokusu su bila dela domaćih kompozitora inspirisana revolucijom. Simfonijski orkestar, Mešoviti hor, Veliki revijski orkestar, Mali zabavni i Narodni orkestar, koje su vodili Angel Šurev, Ivo Bražinić i Budimir Gajić, osim pomenutih, izvodili su i vrhunska dela jugoslovenske i svetske muzičke literature. Među kompozitorima koji su pisali specijalno za ansamble vojske ističu se Rudolf Bruči, Jakov Gotovac, Mihailo Vukdragović, Krešimir Baranović, Oskar Danon i drugi.

Umetnički ansambl Ministarstva odbrane „Stanislav Binički” danas je svojom programskom i repertoarskom raznovrsnošću, žanrovskom prilagodljivošću, visokim umetničkim kriterijumima i širokom lepezom izvođačkih mogućnosti, kako ističu kritičari, na dostojan način afirmiše i reprezentuje Republiku Srbiju, Ministarstvo odbrane i Vojsku Srbije, kako domaćoj tako i inostranoj publici, kao i stručnoj javnosti. Članovi Simfonijskog orkestra nastupali su širom sveta, u preko trideset zemalja, primili više od stotinu priznanja, a snimili su i preko trista ploča, kaseta i kompakt-diskova.

Urednica emisije Marija Vuković