Umetnost interpretacije – Džoan Saterlend

Australijski dramski koloraturni sopran, Džoan Saterlend, koja je zbog svog izuzetnog umeća u Italiji stekla nadimak „La Stupenda”, odnosno „veličanstvena”, bila je jedna od najznačajnijih belkanto pevačica druge polovine prošlog veka. Rođena 1926. godine u Sidneju, pevanje je počela da uči neformalno, imitirajući majku koja je bila mecosopran. Suštinski kao amater, debitovala je u Sidneju 1947, u Perslovoj operi Didona i Enej, da bi naredne godine pobedila na najznačajnijem australijskom pevačkom takmičenju „San Arija”. Godine 1951, preselila se u Evropu, gde je i formalno započela studije na Kraljevskom koledžu za muziku u Londonu, sa Klajvom Kerijem. U operi Kovent garden, debitovala je 1952, nastupajući u manjim rolama, ali je senzaciju izazvao njen nastup 1959. kada je izvela naslovnu ulogu u Lučiji od Lamermura u produkciji Franka Zefirelija, kojom je dirigovao Tulio Serafin. Iako je isprva želela da nastavi stopama Kirsten Flagstad, gradeći karijeru kao vagnerijanski dramski sopran, na nagovor svog supruga, pijaniste i dirigenta Ričarda Boninga koji je smatrao da to nije njen „fah”, okrenula se belkantu, koji je doživeo renesansu zahvaljujući popularnosti Marije Kalas. Usledili su nastupi u milanskoj Skali, i njujorškom Metropolitenu, te brojnim drugim svetskim operskim kućama u kojima je izvodila dugo zapostavljeni repertoar iz prve polovine 19. veka.

Početkom šezdesetih godina, ova pevačica je već stekla takvu reputaciju, da su slušaoci satima čekali u redovima kako bi dobili kartu za njen nastup. U Metropolitenu, nakon izvođenja „scene ludila” u Donicetijevoj Lučiji od Lamermura, doživela je dvanaestominutne ovacije, a nakon nastupa u operi La Feniče u Veneciji, zahtevna italijanska publika nadenula joj je nadimak „La Stupenda”, odnosno „veličanstvena”. Godine 1965, uputila se na turneju sa tada mladim i perspektivnim tenorom, Lučanom Pavarotijem, sa kojim će zabeležiti nekoliko antologijskih snimaka opera Ljubavni napitak, Marija Stjuart, Lučija od Lamernura, Turandot i Kći puka.

Sedamdesetih i osamdesetih godina, Džoan Saterlend je nastavila da proširuje svoj repertoar, dodajući uloge kao što su Masneova Esklarmonda – po njenim rečima njeno najveće izvođačko dostignuće, zatim Ana Bolen, Lukrecija Bordžija, Adrijana Lekuvrer, da pomenemo samo neke. Poslednji nastup imala je 1990. godine u Sidnejskoj operi, kada je u svojoj šezdeset trećoj godini otpevala ulogu Margarit Valoa u Majerberovim Hugenotima.

Njen glas je posedovao izuzetno bogat, jasan i postojan ton, pokretljivost, tačnu intonaciju, snažan gornji registar i gotovo neprevaziđenu kontrolu disanja. Kritika joj je zamerala nešto lošiju dikciju, koja je, po rečima njenog supruga, dirigenta Ričarda Boninga, poticala od želje da ostvari savršen legato, ali i koju je pokušala da usavrši sedamdesetih godina. Takođe, sa širenjem njenog reperotara, povećavala se i ekspresivnost njenih interpretacija. Ono što je posebno očaravalo publiku, bila je i neposrednost, trezvenost i toplina Džoan Saterlend kao osobe, koja je donekle bila u suprotnosti sa njenim statusom dive. Nakon penzionisanja, živela je povučeno u Švajcarskoj, sve do svoje smrti 2010. godine.

Urednica emisije: Ivana Neimarević