Vladan Bajčeta: Književnost tranzicije – prilozi za istoriju srpske proze od 1990. do 2020. godine (4)

Period koji Vladan Bajčeta naziva "tranzicijom" (na ovim prostorima), a koji obuhvata period od raspada Jugoslavije do danas, obeležen je, uglavnom, teškim pošastima poput ratova, nacionalizama, zloćudnim povratkom religije, razaranjem vrednosnih sistema na čije mesto, međutim, ne dolaze nove vrednosti, napuštanjem osvojenih civilizacijskih položaja... Tu "hroniku pada", već po samoj svojoj prirodi, ispisuje i književnost. U delovima izabranim za Treći program, Bajčeta se usredsređuje na delo trojice savremenih srpskih pisaca: Gorana Petrovića, Vuleta Žurića i Vladimira Tasića, nastojeći da njihove specifičnosti razume upravo iz konteksta u kojem nastaju njihova dela. Kod Petrovića i Žurića, recimo, Bajčeta posebnu pažnju - uz niz drugih motiva - poklanja humoru. Kod Tasića, pak, to je lirski izraz koji ne dopušta da upadne u lirizam. Kod Petrovića, opet, pomno analizira "rad razlike" i njegovo postmodernističko nadahnuće, kod Žurića odnos prema tekstu, prema ispisivanju tekstova preko već napisanih tekstova (dakle opet postmodernistički impuls), kod Tasića emotivne prelive lišene opštih mesta. Čak i kada to ne radi eksplicitno Bajčeta ne gubi iz vida kontekst - dakle, nežno rečeno, "tranziciju" (a zapravo povratak u divljaštvo) - jer svaki od ovih pisaca, implicitno ili eksplicitno, reaguje na stvarnost koju zatiče, iz koje piše i koja ga, na jedan ili drugi način, određuje. Istovremeno, njihova književnost, manje ili više, pruža otpor toj i takvoj stvarnosti, bilo tako što ne "sarađuje" s njom, što se udaljava od nje, ili je, sredstvima književnosti, prokazuje.

Čita: Aleksandar Božović

Urednik: Ivan Milenković