Teodor Adorno: Simfonija na radiju (1)

Ogled „Simfonija na radiju: eksperiment u teoriji” je jedan od četiri rada o muzici na radiju, koja je Teodor Adorno napisao učestvujući na projektu istraživanja radija na Univerzitetu Prinston nakon emigracije u Sjedinjene Američke Države. Projekat je finansirala Fondacija Rokfeler, a rukovodilac je bio sociolog Pol Lazarsfeld. Adorno je na ovom projektu sarađivao do 1940. godine, predvodeći odsek koji se bavio muzičkim programom na radiju. Ogled „Simfonija na radiju” pisan je na engleskom jeziku i pojavio se 1941. u publikaciji Istraživanje radija, uz još pet priloga različitih autora.

Tema Adornovog eksperimenta je sudbina simfonije i, još određenije, sudbina Betovenove simfonije kada se emituje preko radija, a razlozi za ovaj pristup su sociološki i muzički.Uočavajući da emitovanje simfonijske muzuke na radiju pripada istorijskom procesu koji daleko prevazilazi granice tradicionalne estetike, Adorno piše: „ne bi trebalo govoriti o širenju muzike, dok to širenje sadrži poricanje istih onih pojmova muzičkog klasicizma u ime kojih se muzikom upravlja na radiju. U najmanju ruku, nijedan odgovoran obrazovni pokušaj ne može se oslanjati direktno na simfoniju na radiju, bez uzimanja u obzir da simfonija na radiju nije živa simfonija i, prema tome, ne može imati isti efekat u kulturi kao simfonija uživo. Nije vredno preduzimati nijedan obrazovni pokušaj koji u potpunosti ne položi račun o antagonističkim tendencijama koje ozbiljna muzika širi putem radija”.

Tekst je prvi put emitovan na talasima Trećeg programa 27. i 28. jula 2017. godine.

Preveo s engleskog Marko Novaković.
Čitala Marica Milčanović.
Urednica ciklusa Tanja Mijović.