Iz arhive Radio Beograda

Reprodukujemo arhivske snimke sa ranih izdanja Beogradskog džez festivala, koji je početkom sedamdesetih godina prošlog veka nosio naziv Newport Jazz Festival. Prvo ćete čuti nastup vibrafoniste Gerija Bartona zabeležen 1971. godine, a potom i koncert sastava Young Giants of Jazz, zabeležen 1973. godine
Promocija džeza u Socijalističkoj Federativnoj Republici Jugoslaviji počela još 1958. godine, i to zahvaljujući saradnji producenta Džordža Vina i američkog Stejt departmenta sa zemljama Istočnog bloka. Sredinom pete decenije u Beogradu je nastupio Dizi Gilespi sa svojim orkestrom i time otvorio čitavu seriju gostovanja legendi svetskog džeza. Ovom trendu doprinelo je i osnivanje Newport Jazz festivala u Beogradu 1971, koji od 1974. godine nosi naziv Beogradski džez festival.
Prema rečima Vojislava Pantića, poznatog džez kritičara, „Sjedinjene Američke Države su imale plan da preko kulturnog otvaranja putem džeza, zapravo otvore vrata novom tržištu“:
Prva turneja jednog od najuglednijih i najznačajnijih festivala džeza – Newport, organizovana je 1970, a u Beogradu je održan samo jedan koncert sa tri učesnika, kao prvi korak ovog ambicioznog projekta. Beograd su narednih godina posetili velikani američke i svetske džez scene.
Prvi Newport Jazz Festival održan je od 31. oktobra do 3. novembra 1971. u Domu sindikata, i predstavljao je kulminaciju u radu Doma omladine, koji je bio glavni partner američkim institucijama u organizaciji, a u kojem su se od prvih dana zatekli ljudi sa jasnim afinitetom prema džezu, poput tadašnjeg urednika programa Milana Ševića ili novinara Tanjuga Aleksandra Živkovića.
Festival je 1971. otvorio Djuk Elington sa svojim orkestrom, a nastupilo je ukupno 6 američkih sastava u produkciji Newport Jazz festivala, odnosno Džordža Vina i njegove firme Festival prodakšn. Zbog velikog interesovanja, većina izvođača nastupala je dva puta – kasno popodne i uveče.
Jedan od onih koji je održao samo jedan koncert bio je vibrafonista Geri Barton, velika figura „džez-rok prevrata“. Pozajmivši ritmove i zvučnosti iz rok muzike, a zadržavajući naglasak na improvizaciji i harmoniskoj složenosti, Barton je označen kao najznačajniji predstavnik džez avangarde. Osim toga, razvio je i „pijanistički stil“ tehnike sviranja sa četiri malja kao alternativu preovlađujućoj tehnici sa dva. Ovaj inovativni pristup i njegov zvuk ubrzo su počeli da oponašaju i drugi muzičari.
Nakon dve godine, beogradska publika imala je priliku ponovo da sluša Bartona na istom festivalu, ovog puta sa ansamblom Young Giants of Jazz, koji je nastupio 6. novembra 1973. u sastavu: Džimi Ovens – truba, Džo Henderson – tenor saksofon, Geri Barton- vibrafon, Sedar Volton – klavir, Lari Ridli – bas i Roj Hejns – bubnjevi.
Treće izdanje festivala je već nosilo naziv Newport – Beograd džez festival, što je bila priprema za puno prepuštanje manifestacije domaćinima. Svi učesnici su, kao i prve godine, nastupili i u matine programu, koji je, kako je pisala Borba, bio namenjen „radničkoj, srednjoškolskoj i studenskoj omladini“, a karte su bile rasprodate nedeljama uoči festivala. Te, 1973. godine, u Velikoj dvorani Doma sindikata publici su se predstavili Sara Von, Majls Dejvis, Oskar Pitersom, Bi Bi King, Rolan Kirk i drugi.
Urednica emisije Marija Vuković.