Umetnost interpretacije – Mauricio Polini

Polinijev povratak ponovnom studijskom dokumentovanju poznih Betovenovih sonata nakon više od četrdeset godina svedoči o potrebi pijaniste da svoju konačnu misao o ovim grandioznim delima ne ostavi mladosti, već da pruži nove uvide iskristalisane iskustvom izvođača čija posvećenost muzici bečkog klasičara u kontinuitetu traje decenijama...

Već prvi utisak svedoči tako o znatno većoj produhovljenosti izraza koji Polini manifestuje u odnosu na rane interpretacije istih dela. Ekspresivni sforcato akcenti u drugom stavu Sonate za klavir opus 101, ili nagomilavanja zvuka pri sustizanju glasova u fugatu poslednjeg stava, na novom albumu evidentno su slobodnije plasirani nego na ranijem snimku istog dela. Međutim, magija Polinijevog zrelog pijanizma i leži u njegovoj sposobnosti da unutar pregledne strukture ostvari punu slobodu modelovanja zvučne mase. Upravo u ovome ukazuje se njegova tako izražena težnja za „spontanitetom" koji, ipak, kod Polinija nikada nije rezultat slučajnosti, već pažljivog istraživanja načina na koje on može ovaplotiti karakter jednog motiva, teme ili fraze u zvuku. Za Polinija se uostalom nikada i nije moglo govoriti kao o „pijanističkom puritancu" već pre o umetniku koji estetiku interpretacije bazira na punom poverenju u ekspresivnost klavirskog tona.

Simfonijska zvučnost, kamerni predasi, dubina patnje i iznad svega prkosna arhitektonika dvostruke finalne fuge Betovenove Hamerklavir sonate opus 106 aspekti su dela koje Polini boji sonoritetom modernog klavira, a u kojem se gotovo i ne mogu prepoznati reference na instrumente iz vremena Betovenovog života. Ovo svakako nije zamerka imajući u vidu kompozitorovu potpunu gluvoću u periodu stvaranja poslednjih opusa, kao i njegovo obraćanje znatno apstraktnijem klavijaturnom instrumentu od onog koji mu je bio na raspolaganju. Novim interpretacijama Polini Betovenu ne pristupa ni kao klasičaru ni kao romantičaru, već pre kao neprevaziđenom arhitekti čija muzika postavlja izazov kompaktnog i jasno usmerenog vođenja ideje kroz izvođački čin.

Na posletku, moglo bi se konstatovati i to da utisku Polinijeve tako često isticane anti-emocionalnosti suštinski doprinosi njegovo nastojanje da izbegne izvođenje koje bi proticalo kao kakav „narativni tok" primenom agogičkih postupaka kao „retoričkih" manevara, ili pak pedalnim senčenjima u cilju produbljivanja zamišljenih značenja muzičkog dela. Naprotiv, potenciranjem muzičke horizontale i konstantnim vođenjem muzičkog toka unapred, Mauricio Polini nastoji da muziku oslobodi „tumačenja", dopuštajući joj da sopstvenim sadržajem „govori" sama za sebe. Možda bi misao Artura Šnabela, velikog betoveniste s početka prošlog veka – da pozne sonate bečkog klasičara predstavljaju muziku koja zauvek ostaje bolja od bilo koje njihove interpretacije – i mogla pronaći izvesno zadovoljenje u susretu sa Polinijevim objektivističkim intencijama... A možda po Poliniju zadatak pijaniste upravo i jeste u tome da muzici podari ne više od neophodne iskre spontaniteta kadre da nadiđe racio utkan u strukturu muzičkog zapisa i u fenomenološkom preskoku ovaploti njegovu životnost u samom zvuku.

Autor emisije: Stefan Cvetković