Rostrum kompozitora 2021 – Selekcije Srbije i Estonije

Na ovom radijskom festivalu i takmičenju savremene muzike delegati iz 17 nacionalnih radiodifuzija izabrali su pobednike u generalnoj kategoriji i u kategoriji kompozitora do trideset godina, posle zajedničkog preslušavanja 37 kompozicija koje su dolazile iz 21 različite zemlje. Kao pobednik u generalnoj kategoriji prvi put u istoriji takmičenja izabrano je delo iz selekcije Srbije – kompozicija Lonesome Skyscraper – Usamljeni neboder za orkestar i elektroniku Ivane Ognjanović. U mlađoj kategoriji najviše poena dobio je letonski autor Krists Auznieks sa kompozicijom Are One.

Interna komisija Muzičke redakcije Trećeg programa Radio Beograda prijavila ja za Rostrum dva dela – pobedničku kompoziciju Lonesome Skyscraper Ivane Ognjanović i delo D-Madness Lazara Đorđevića.

Kompozicija Lonesome Skyscraper inspirisana je sudbinom najviše stambene zgrade izgrađene sedamdesetih godina prošlog veka u gusto naseljenom delu Pečuja, koja je zbog grešaka u gradnji ispražnjena, i napuštena stajala skoro tri decenije, da bi konačno 2016. godine bila srušena i uklonjena. Ovo delo za simfonijski orkestar i elektroniku prvi put je izvedeno 2019. godine u Beogradu, u okviru koncertnog ciklusa Premijere Simfonijskog orkestra Radio-televizije Srbije. Tom prilikom našim Simfonijskim orkestrom dirigovao je Jakopo Sipari, dok je elektronski part izvodila autorka.

Kompozicija D-Madness Lazara Đorđevića, nastala kao porudžbina violiste Saše Mirkovića, premijerno je izvedena na koncertu ansambla Metamorfozis naslovljenom La Folija 2019. godine. Kako autor kaže, ideja je bila da prikaže ovu bezvremenu temu u formi varijacija, istrgnutu iz originalnog konteksta i predstavljenu u zvučnom svetu savremene muzike i autorove lične stilističke orijentacije. Kroz delo, tema se transformiše i prilagođava novom okruženju sa svojom prepoznatiljivim odlikama melodije, harmonije i ritma. Naslov upućuje na tonalnu orijantaciju kompozicije in De. Harmonski obrazac teme zadržan je u bas liniji, dok alikvoti koji iz nje proističu tvore akorde i vertikalna sazvučja.

Ostvarenje Laurija Joelehta pod nazivom Chant Harmonique napisano je za violu i ansambl 2020. godine. Dubok zvuk viole oduvek je fasicnirao ovog kompozitora, što je rezultiralo delom za solo violu napisanim 2014. godine za Garta Noksa. Šest godina kasnije nastaje delo Chant Harmonique takođe za Garta Noksa, ovog puta uz pratnju ansambla. Autor je polazište pronašao u delu iz 2014. koje je bilo zasnovano na upotrebi prirodnih flažoleta na violi, i nastavio da eskperimentiše sa alikvotima zadržavajući poziciju viole kao solističkiog instrumenta. Smena flažoleta i sugestivnog tembra nižih laga viole, prenosi se u muzičko tkivo ansambla. Delo izvode Gart Noks i ansambl U.

Drugu kompoziciju iz selekcije Estonije As if a River was Singing za klavir i simfonijski orkestar napisala je Alison Krusma. Ovo delo iz 2020. godine inspirisano je tokom reke, koja prolazi kroz planinske vence i doline, tamu i svetlost i na kraju postaje beskrajni okean. U njenom konstantnom toku, reka peva o lepoti, miru i proširenju svog toka. Solističku deonicu izvodi Johan Randvere koji je bio i saradnik na delu. Novinar Tavi Hark pisao je o ovom delu kao o koncertu koji nosi nostalgiju u sebi. Zadržavajući poziciju soliste, Krusma je izbegla konvencionalni način izgradnje forme smenom bržih i sporijih delova, kontrastima između odseka i tome slično. Gravitacija orkestra nije usmerena kao protivteža solisti, već kao potpora koja daje prostor i atmosferu oko soliste. Delo izvode Johan Randvere i Orkestar iz Pernua pod upravom Kaspara Menda.

Urednica emisije Sanja Kunjadić