Traume prošlosti i kultura sećanja – o filmu „Bauk“

U Beogradu 1. oktobra ove godine održana je premijera filma Bauk Gorana Radovanovića, koji se bavi NATO agresijom na SR Jugoslaviju kroz prizmu jedne kamerne porodične drame. Bombardovanje Beograda i Srbije iz 1999. godine posmatra se iz „žablje perspektive“ dečaka koji živi sa majkom, čiji je otac profesionalni mornar i u tom trenutku na drugom kraju sveta, i koji mora da se privikava na „novu normalnost“ života pod sirenama za uzbunu, dugih sati provedenih u skloništima, razdvojenosti od bližnjih i prijatelja, stalnih nestašica osnovnih potrepština, nestanaka struje i, naravno – neumoljivog i neprekidnog bombardovanja. Film ne pretenduje na dokumentarnost, niti na epsko pripovedanje o jednom nesumnjivo herojskom vremenu koje se čvrsto urezalo u sećanju svih naših sugrađana – umesto toga on pripoveda o potpuno privatnim, intimnim, i u određenom smislu čak idiosinkratičnim dramama malog broja ljudi.

Ovaj umetnički izbor reditelja neizbežno dovodi do sukobljavanja individualnih doživljaja agresije pojedinačnih gledalaca sa verzijama iz vizure glavnih likova, što otvara prostor za – u velikoj meri okasneli – dijalog o kolektivnoj traumi kroz koju je celo naše društvo prošlo pre četvrt veka, a pogotovo njegovi najmlađi članovi. Film Bauk – protkan motivima istoimene mračne, gotske balade Johana Volfganga Geta – istovremeno postavlja veoma intrigantna filozofska pitanja o metafizici zla, o prirodi rata, o hibrisu političkog moralizma, ali i o društvenom utemeljenju kulture sećanja u kolektivnim traumama.

Na koji način nas je NATO agresija traumirala pre četvrt veka, a na koji način to čini danas, kako se kao društvo i kao kultura postavljamo prema kulturi sećanja, koja je uloga umetnosti u posredovanju između društva i njegovog kolektivnog nesvesnog, i kako pravazići traumu rata i agresije bez zaborava pouka koje su nam doneli, razgovaraćemo sa rediteljem i scenaristom Goranom Radovanovićem.

Autor „Gozbe“: Nikola Tanasić