Otkrivena davno izgubljena sovjetska sonda, koja je pre 60 godina nestala na Mesecu

Trećeg februara 1966. godine, bespilotni modul „Luna 9“ postao je prva letelica koja je izvela meko sletanje na površinu Meseca, tri godine pre američkih misija „Apolo“. Nakon što je poslala fotografiju Meseca, baterije letelice su se ispraznile, a njeno haotično sletanje značilo je da je konačna lokacija ostala misterija.

Međutim, naučnici sada veruju da su konačno otkrili mesto gde se „Luna 9“ zaustavila.

Tim naučnika razvio je algoritam mašinskog učenja koji je analizirao stotine snimaka koje je napravio Nasin “Lunar Reconnaissance Orbiter”.

Fokusirali su svoje napore na područje površine Meseca veličine oko pet sa pet kilometara, koje su Sovjeti prvobitno ciljali.

Njihov algoritam, nazvan "You-Only-Look-Once-Extraterrestrial Artifact" (YOLO–ETA), uočio je nekoliko ranije neprimećenih tragova na površini.

Ovo područje, koje se nalazi u mesečevom regionu "Oceanus Procellarum", pokazuje čak i poremećaje u tlu koji su mogli nastati tokom nekontrolisanog spuštanja „Lune 9“, koja nije prvi ljudski objekat koji je udario u Mesec, ali je prvi koji je preživeo relativno meko sletanje.

Za razliku od lunarnog modula korišćenog u misiji „Apolo 11“ iz 1969. godine, „Luna 9“ je koristila sferičnu kapsulu za sletanje koja je udarila u površinu Meseca priličnom brzinom.

Neposredno pre udara, letelica je aktivirala kočioni motor i naduvala vazdušne jastuke koji su je zaštitili kada je udarila u tlo brzinom od 22 kilometra na čas.

Naučnici veruju da je letelica zatim nekoliko puta odskočila u uslovima slabe gravitacije pre nego što se zaustavila i stabilizovala pomoću četiri panela nalik laticama.

Bez solarnih panela, baterije „Lune 9“ ispraznile su se samo tri dana kasnije, nakon što je na Zemlju poslala svega devet fotografija.

Zbog loših proračuna putanje letelice i posebno haotičnog spuštanja, niko nije bio siguran gde je na kraju završila.

Međutim, 2009. godine Nasin “Lunar Reconnaissance Orbiter” počeo je da šalje prve snimke Meseca visoke rezolucije.

Istraživači su pretpostavili da se negde među hiljadama tih fotografija mora nalaziti i snimak mesta sletanja „Lune 9“.

Izazov je bio pronaći način da se pregleda tako ogromna količina podataka kako bi se pronašla mala kapsula prečnika svega 58 centimetra.

Rešenje istraživača bilo je da obuče algoritam mašinskog učenja na poznatim mestima sletanja na Mesecu, kako bi naučio da prepozna karakteristične znake.

Naučnici program „vežbali“ tako što je pronalazio mesta sletanja misija „Apolo“ i sovjetsku sondu „Luna 16“.

Kada je algoritam uspeo da ih pronađe sa velikom preciznošću u različitim uslovima osvetljenja, primenili su ga na snimke iz područja gde se sumnjalo da je „Luna 9“ sletela.

U svom radu, objavljenom u časopisu npj Space Exploration, istraživači kao najverovatnijeg kandidata za lokaciju „Lune 9“ navode područje oko koordinata 7,029° severno i –64,329° istočno.