Inovativni projekti, zajednički doprinos: Uručena priznanja projektima građanskih naučnih istraživanja

Na prvi nacionalni Javni poziv za projekte građanskih naučnih istraživanja stiglo je čak 127 predloga projekata.

U projektnim prijavama je, u svojstvu nosilaca i partnera, učestovalo preko 70 fakulteta i instituta, više od 80 organizacija civilnog društva, 15 lokalnih samouprava i javnih preduzeća, 30 škola i vrtića, 10 predstavnika industrije i privrede, i 4 biblioteke i muzeja.

Javni poziv je trajao od 2. oktobra do 1. novembra 2023, sa ciljem uključenja građana u proces naučnih istraživanja i podizanja sveopšte naučne pismenosti u društvu.

Ukupni budžet Javnog poziva je 24 miliona dinara, a prijave su obuhvatile širok dijapazon tema unutar korpusa prirodnih, društveno-humanističkih i tehničkih nauka, od zaštite životne sredine, biodiverziteta, mikrobiologije, medicine i javnog zdravlja do astronomije, psihologije, lingvistike, kulturnog nasleđa i obrazovanja, između ostalog.

Za finansiranje je odabrano 6 projekata naučnoistraživačkih organizacija iz Beograda i Novog Sada, a programi će se, širom zemlje, izvoditi tokom 2024. i 2025. godine u saradnji sa predstavnicima civilnog društva i drugim organizacijama.

Nagrađeni projekti usmereni su i ka održivom razvoju i bave se pitanjima relevantnim za društvo i zajednicu, a principi građanskih naučnih istraživanja implementirani su kroz uključivanje građana u sve faze projekta.

„Žao mi je što smo morali da odaberemo samo šest dobitnika, jer su preko 50 odsto pristiglih prijava bile izuzetne, hrabre i korisne ideje. Ovakvi projekti utiču na boljitak čitavog društva“, istakla je dr Jelena Begović, ministarka nauke, tehnološkog razvoja i inovacija.

Zahvalnice institucijama za podršku i izuzetan doprinos radu Centra za promociju nauke u 2023. godini dobili su brojni partneri poput Kulturnog centra Beograda, Austrijskog kulturnog foruma, Ambasade Sjedinjenih Američkih Država, Fondacije „Ana i Vlade Divac” i drugih.

„Neočekivano visok odziv naučnoistraživačkih organizacija na Javni poziv za projekte građanskih naučnih istraživanja ukazuje nam na relevantnost i neophodnost postojanja ovakvog pristupa u nauci, u kojoj se građani uključuju u istraživački proces u svakoj fazi, kako bi svojim znanjima i mogućnostima doprineli razvoju nauke u zajednici“, istakla je dr Marjana Brkić, v.d. direktora Centra za promociju nauke.

Projekti koji su dobili finansiranje

Ecosystem Services Assessment of Ribnica Gorge (Western Serbia) through Citizen Science, Biološkog fakulteta Univerziteta u Beogradu.

Diabetic Chronic Wounds Prevention and Eradication – Patients Come to the Rescue  Instituta za molekularnu genetiku i genetičko inženjerstvo (IMGGI), Univerziteta u Beogradu.

Cultivating Soil Connectivity: Empowering Farmers and Youth Community as Citizen Scientists to Monitor Soil Health and Biodiversity, Instituta BioSens iz Novog Sada.

Heritage of Emancipation: Empowering Roma Women through Networks of Solidarity (HEROINES), Etnografskog instituta SANU.

Citizen Co-Creation: Shaping a Sustainable Future of Wastewater Treatment in Serbia by Pioneering Energy-Neutral & Zero-Waste Approach,  Građevinskog fakulteta Univerziteta u Beogradu.

Stay or Leave – Spotlight on Migration Intentions In The rUral areas (RurSITU), Geografskog instituta „Jovan Cvijić“ SANU.

Projekat koji su osmislili istraživači sa Građevinskog fakulteta Univerziteta u Beogradu bavi se pitanjem neprečišćenih otpadnih voda u Srbiji, sa naglaskom na turistički region Divčibara i idejom da građani zajedno sa istraživačima daju predloge za unapređenje javnih usluga kroz održiva rešenja. 

Etnografski institut SANU pokrenuo je važnu inicijativu koja nastoji da osnaži Romkinje u Srbiji kroz inovativan i inkluzivan pristup – metodologiju mapiranja zajednice, uz direktno angažovanje zajednice u prikupljanju podataka.

Stručnjaci sa Biološkog fakulteta Univerziteta u Beogradu realizovaće projekat koji obuhvata analizu klimatskih servisa za ekosistem Parka prirode „Ribnica“ i okolnog regiona, gde će zajedno sa građanima raditi na razvoju praktičnog plana upravljanja, koji štiti biodiverzitet u Zapadnoj Srbiji.

Predlog projekta koji je stigao sa Instituta za molekularnu genetiku i genetičko inženjerstvo Univerziteta u Beogradu povezuje pacijente koji boluju od dijabetesa, zdravstvene radnike i istraživače kako bi se unapredio kvalitet života pacijenata.

Istraživači sa Instituta BioSens u Novom Sadu u svoj projekat uključuju mlađu populaciju i poljoprivrednike, kao građane naučne istraživače, u praćenju ključnih indikatora zdravlja zemljišta, kroz jedinstven i sveobuhvatan pristup.

Istraživači sa Geografskog instituta „Jovan Cvijić“ SANU će, zajedno sa građanima, kroz seriju intervjua u šest opština u Srbiji, pokušati da pronađu vezu između lokalnih faktora, percepcije meštana o njihovoj sredini i odluci da ostanu u ruralnim mestima.