Zemunski lagumi – Kalvarija

Zemun je mesto gde su se sudarale dve carevine – Austrija, kasnije Austrougarska, i Turska, tako da se na obalama Save i Dunava nalazila neka vrsta granice između Evrope i Azije. Odatle su Austrijanci budno pratili Beograd kao potencijalno veoma važnu stratešku tačku.

Smatra se da su lagumi na Kalvariji građeni između 1716. i 1717. godine, dakle, u vreme austrijske vlasti.

Zbog temperature koja je uvek iznosila oko 12 Celzijusovih stepeni, ali i zbog brojnih ventilacionih otvora, lagumi su korišćeni za skladištenje vojne opreme, kao i životnih namirnica.

U drugom lagumu nalazi se velika centralna prostorija (njena površina iznosi više od 50 metara kvadratnih) koja je takođe služila kao skladište za municiju i namirnice.

Do nje su vodila tri dugačka hodnika, od kojih je danas jedan zazidan, a drugi zatrpan.

U oba laguma vidi se splet dugačkih, precizno ozidanih hodnika koji se račvaju i vode na različite strane.

Hodnici su često menjali pravac prostiranja, što potvrđuje njihovu vojnu namenu.

Oni koji se bave vojnim građevinarstvom znaju da su ulazi u mesta u kojima se čuvao vojni barut ili eksploziv bili najčešće sa „izlomljenim“ hodnicima – zbog toga što bi potencijalna eksplozija bila manje opasna, tj. kroz takve hodnike bi se ublažili eksplozivni udari.

Lagumi imaju specifične stanovnike – bele paukove, kao i slepe miševe, kojih u beogradskom podzemlju ima više od milion.

Najveći problem zemunskih, ali i većine beogradskih laguma, pogotovo onih u centru grada (u Karađorđevoj ulici, na primer), odnosi se na pitanje – u čijoj su nadležnosti, jer kada bi se to razrešilo, mogla bi da se nastave dalja istraživanja beogradskog podzemlja, i dobili bismo mnoge nove, pre svega egzaktne podatke u vezi sa vrlo zanimljivom i uzbudljivom prošlošću našeg grada.