Izložba Lilijan Lijn u Beču – trijumf matrijarhata u cikličnosti ljudskih kultura

Bečki MUMOK je u ovu godinu ušao sa izložbom američke multimedijske autorke Lilijan Lin. Postavka retrospektivno pokazuje početke u kinetičkoj i optičkoj umetnosti, do zrele faze u obradi mita o ženskom božanstvu.

Lilijan Lijn je rođena u Njujorku, 1939. godine. Roditelji su ruski Jevreji, koji su samo četiri meseca pre njenog rođenja stigli brodom iz Antverpena. U njoj je ostao čitav svet – odrastala je u Luganu, studirala arheologiju na Sorboni, živela u Atini, vraćala se u rodni grad, danas živi u Londonu.

I njena umetnosti je neksus modernih strujanja. Prvo nadrealizam, zatim kinetizam kao Tengeli, ili njen prvi muž, poznati grčki umetnik Takis. Iz bele svetlosti prizme je izvlačila boje duge i postavila osnove minimalnog op-arta. A onda je po inspiraciju otišla u temeljno i kolektivno.

„Lijn je od početka imala fokus na grčkoj i sumerskoj mitologiji, ali je to dominantno tek od sredine osamdesetih. Iz ideje zaboravljenih boginja ona razrađuje žensku figuru veću od života. Lijn nije jedina koja polazi od toga da su zapadne civilizacije potisnule ženski princip i time ga falsifikovale u istoriji ideja. Predstava natprirodno velike figure koja se kreće, peva i svetli, služi tome da se taj moćan, samosvesan ženski princip ponovo učini vidljivim“, objašnjava kustoskinja Manuela Amer.

Jedan deo njenih tehnika se odnosi i na dobro staro slikarstvo. Tu stvara kolorističke serije koje se igraju sa srednjovekovnom predstavom o pravcu čitanja vizuelnih naracija. Kao ovde, gde su pokazane Dobra majka i Loša majka, ali bez vrednosnog suda da li s leva, ili sa desna.

„Na princip moćne ženske figure Lijn dodaje psihološku fasetu iz Jungove teorije arhetipa. Diptih Dobra majka i Loša majka igra se kvalitetima destruktivnog i hraniteljskog, ujedinjenih u arhetipskim predstavama majke. Oba principa su prisutna i služe kao priznanje da iz kolektivno nesvesnog deluju snage i energije koje upravljaju životom. Lijn koristi i arhetipove neveste, ratne furije i meduze – gde god se javlja tehnički princip jake žene“, ističe kustoskinja.

Umetnost Lilijan Lijn je argument za cikličnost ljudskih kultura. Redukcija, fragmentacija. Motivi utrobe – sve to u krajnjem efektu vodi natrag na mitske početke. A mitsko i mitološko je kod Lin uvek kodirano na ženski princip, pa je ovo što gledamo trijumf matrijarhata.