Stvaraoci Srbije – Dimitrije Matić

Dimitrije Matić je bio istaknuti doktor filozofije, ministar prosvete, ministar pravde, zastupnik ministra inostranih dela, predsednik Društva srpske slovesnosti, član Državnog saveta, član Kasacionog suda, profesor Liceja, predsednik Skupštine.

Bio je čovek sa temeljnim filozofskim, pravnim i opštim evropskim obrazovanjem. Umeo je da razume epohe i zadatke koje su obavljali intelektualci u zemlji koja tek krči put svog oslobođenja i uređivanja moderne države i društvenih institucija.

Rođen je u Rumi 1821. godine, gde je završio osnovnu školu. Gimnaziju je počeo u Sremskim Karlovcima a nastavio u Kragujevcu. Školovanje je nastavio na Liceju u Kragujevcu, gde je diplomirao 1841. godine. Zaposlio se 1841. kao činovnik u Beogradu. Zaslugom prote Mateje dobio je stipendiju i otišao na studije filozofije u Berlin i prava u Hajdelberg u Nemačkoj. Promovisan je za doktora filozofije 1847. u Lajpcigu. Od 1848. do 1851. godine je radio kao profesor građanskog i državnog prava na Liceju u Beogradu. Sekretar Apelacionog suda postao je 1851. godine, zatim načelnik spoljnog odeljenja Kneževe kancelarije od 1855. godine, i član Kasacionog suda od 1858. godine.

Poznat je kao stvaralac, predan svom pozivu, radu na prosveti i reformi školstva. Za te potrebe sam je priredio knjige o filozofiji i vaspitanju. Bio je istaknuti pravnik, autor Načela umnog državnog prava, Javnog prava Kneževine Srbije i drugih spisa, zakonopisac, borac za reformu jezika i pravopisa, pisac i prevodilac, istaknuti državnik, ministar prosvete i predsednik Društva srpske slovesnosti, ministar inostranih dela, predsednik Skupštine koja je na Berlinskom kongresu proglasila priznatu samostalnost Srbije, i neumorni poslenik na mnogim poljima društvenog života, pune četiri decenije, u vremenu stvaranja moderne Srbije.

Između ostalog, bavio se i prevođenjem; tako su 1844. objavljena dva njegova prevoda "Marko Avrelije, car rimski" Ignaca Aurel Feslera i "Pohvala Marku Avreliju" Tome Kempijskog. Ovi prevodi su imali druga izdanja redom 1863. i 1882. godine. Preveo je "Mašatovu malu francusku gramatiku" 1854. godine. Osim toga u obliku prerađenog prevoda štampao je "Nauku o vaspitanju" Gustava Adolfa Rikea u tri dela 1866–1868. i "Istoriju filozofije" po Albertu Švegleru u dva dela 1865. godine. Napisao je: "Objašnjenje Građanskog zakonika" u tri knjige 1850–1851, "Javno pravo Knjažestva Srbije" 1851. godine, "Načela umnog državnog prava" 1851. godine, za koju postoji novo izdanje iz 1995. godine. Dnevnik iz perioda studiranja u Nemačkoj objavljen je pod naslovom "Đački dnevnik 1845–1848" i štampan 1974. godine. 

Dimitrije Matić je preminuo u Beogradu 17. oktobra 1884. godine.

Sve njegove publikacije nalaze se u fondu Univerzitetske biblioteke „Svetozar Marković" u Beogradu i dostupne su korisnicima.

Ovaj zaboravljeni znameniti srpski intelektualac 19. veka ponovo ulazi u svet javnosti zahvaljujući otkriću njegove doktorske disertacije pod nazivom Dissertatio de via qua Fichtii, Schellingii, Hegeliique philosophia e speculativa investigaone Kantiana exculta sit (odbranjene 1847. godine u Lajpcigu) u arhivi Lajpciškog univerziteta, do kog je došao naš poznati filozof dr Slobodan Žunjić. Disertacija se u štampanoj formi nalazi i u fondu Univerzitetske biblioteke "Svetozar Marković".

Univerzitetska biblioteka "Svetozar Marković" u Beogradu digitalizovala je i jedan broj disertacija koje su srpski naučnici branili na stranim univerzitetima krajem 19. i početkom 20. veka u okviru projekta "Digitalizacija doktorskih disertacija do 1941. godine"

broj komentara 1 pošalji komentar
(subota, 28. nov 2015, 11:51) - Pavle V. [neregistrovani]

Dimitrije Matić

U predgovoru knjige Dimitrija Matića "Načela umnog državnog prva", prof.dr Božidar S.Marković pored ostalog je istakao:"Matić je i kvalitetom i obimom svoga dela sebi obezbedio dostojno mesto među klasicima srpske pravne misli. Pri tome posebno treba istaći da će on u istoriji naših društvenih nauka ostati zabeležen naročito kao vesnik i pesnik slobode."