Čitaj mi!

Pariska Opera u doba Revolucije i Napoleona

U mesecu decembru pratićete završni četvrti ciklus posvećen obeležavanju 350 godina od osnivanja pariske Opere, u kome sagledavamo prvih 150 godina rada ove institucije, od presudnog značaja za razvoj operske umetnosti. Sagledaćemo žanrove i teme koje su obeležile scenu pariske Opere u doba Francuske buržoaske revolucije i vlasti Napoleona Bonaparte.

Pariska Opera je od 1672. nosila zvaničan naziv „Kraljevska akademija za muziku" i bila je čvrsto vezana za dvor i monarhiju. Previranja u Operi usledila su vrlo brzo nakon pada Bastilje i gubitka poverenja u kralja Luja XVI od strane revolucionara. U periodu do 1794. ova institucija je čak sedam puta promenila svoje ime: kada je kralj pokušao da pobegne iz Pariza, u junu 1791. godine, Kraljevska akademija za muziku zvanično je jednostavno preimenovana u „Operu" - kako su je Parižani već generacijama nazivali, a ovaj naziv smenjivao se sa nazivom „Akademija za muziku", sve do oktobra 1793, devet meseci nakon pogubljenja Luja XVI, kada je ponela naziv „Nacionalna opera" i počela da korist novi, revolucionarni kalendar. Pod ovim imenom u Operi je naredne godine izvedena jedna od poslednjih opera Fransoa-Žozefa Goseka, jednočini lirski divertisman Trijumf Republike. Imajući u vidu kontekst, Gosekovo delo pokazuje iznenađujuće čvrste veze sa tradicijom francuske opere, te sadrži razvijenu finalnu baletsku scenu. Čućete poslednju scenu ove Gosekove opere, odnosno nastup Boginje Slobode i hora.

 Godine revolucionarnih previranja su za parisku Operu značile preispitivanje repertoara i žanrova koji su se prikazivali na njenoj sceni. Perjanica revolucije neretko je bila opera komik, odnosno francuska komična opera, koja se često zasnivala na životnim i istorijskim temama, a koja je po pravilu bila prognana sa scene nekadašnje Kraljevske akademije za muziku. U Prvoj francuskoj republici, međutim, vrata ove institucije otvaraju se i za kompozitore opere komik. Andre Gretri je tokom 1794. godine napisao tri opere, i to na libreta Silvena Marešala, političkog teoretičara, esejiste i preteče utopijskog socijalizma, koji je bio vatreni zagovornik revolucije i delao sa pozicije urednika jednih od pariskih novina. Od ove tri Gretrijeve opere, dve su izvedene na sceni pariske Nacionalne opere i svedoče o tematskom, strukturalnom i muzičkom približavanju dvaju žanrova- ozbiljnog i komičnog - te su u njima sadržani elementi poput govornih dijaloga i numera u formi popularnih pesama. Na kraju večerašnje emisije čućete integralno izvođenje jedne od ovih opera - jednočinke Dionizije tiranin, učitelj u Korintu. Tematika opere zasnovana je na pripovesti o antičkom tiraninu Dioniziju II, koji je kraj svog života, nakon što je prognan iz Sirakuze, proveo kao siromašni učitelj u Korintu.

 

Autor: Srđan Atanasovski