"Demokratska metla" vlasti u Madridu za nadgrobni spomenik ustaškog zločinca Vjekoslava Luburića

U skladu sa važećim zakonima, Vlada Španije ozvaničila je upisivanje nadgrobnog spomenika ustaškog oficira Vjekoslava Maksa Luburića u Katalog simbola i elemenata suprotnih demokratskom sećanju.

Odluka, kako ističu lokalni mediji, direktno utiče na spomenik koji se nalazi na opštinskom groblju u Karkahenteu kod Valensije, gde počivaju posmrtni ostaci jednog od najozloglašenijih saradnika nacističkog režima na Balkanu.

Rezolucija, koju je izdao španski Državni sekretarijat za demokratsko pamćenje, jeste nedvosmislena – fašistički grb i svaki počasni natpis koji doprinosi glorifikaciji ličnosti koje su pripadale tom pokretu moraju biti odmah uklonjeni.

Obavezujući izveštaj naglašava da prisustvo tog spomenika u javnom prostoru predstavlja "uzdizanje fašizma“ koje je nespojivo sa demokratskim vrednostima i obavezom da se žrtvama obezbedi reparacija.

Pseudonim užasa

Vjekoslav Luburić, poznat pod jezivim pseudonimom "Mesar“, bio je jedan od važnijih šrafova u ustaškom marionetskom režimu Nezavisne Države Hrvatske.

Luburić je bio na čelu sistema koncentracionih logora NDH, a posebno za logor Jasenovac.

Na tom području, masovno nasilje odnelo je živote, prema nekim procenama, stotine hiljada ljudi, uključujući Srbe, Jevreje, Rome i komunističke disidente.

Portal Notisijas Sijudadanas ukazuje na to da je Luburićev spomenik u Karkahenteu, podignut 1976. godine na istaknutom mestu unutar groblja, decenijama služio kao simbol nekažnjivosti, održavajući simboliku koja veliča i počinioca i kolaboracionistički režim kojem je služio.

Od ratnog zločinca do stanovnika Karkahentea

Luburićeva priča u Španiji odražava politiku azila diktature Fransiska Franka, koja je omogućila utočište evropskim fašistima nakon poraza sila Osovine.

Po završetku Drugog svetskog rata, Luburić se nastanio u gradiću kod Valensije pod lažnim imenom, gde je uspeo da se integriše i vodi "normalan život“ pod zaštitom struktura Frankovog režima.

Luburić je u svom domu u Karkahenteu 1969. godine, navodno ubio agenta jugoslovenske tajne službe (UDBA). Međutim, njegova sahrana i kasnija izgradnja mauzoleja 1976. godine ovekovečili su narativ o časti koji aktuelni Zakon o demokratskom sećanju nastoji da ispravi.

Reinterpretacija i sankcije

Intervencija španskih vlasti nije ograničena samo na uklanjanje fašističkih simbola. Rezolucija nalaže "reinterpretaciju“ prostora koji, između ostlog, podrazumev opis Luburićevih zločina.

Paneli koji će biti ostavljeni moraju pružiti "rigorozan i istinit“ istorijski kontekst, uključujući eksplicitne reference na zločine Luburića, genocid u Jasenovcu i njegovo skrivanje u Španiji.

Kako se navodi, centralna vlada je već prosledila tu naredbu nadležnim regionalnim i lokalnim vlastima da je sprovedu.

Lokalni mediji ističu da nepostupanje po naredbi povlači sankcije.